ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي ) — الصفحة ٤٢

لشكركشى آغا محمد خان به خراسان 1210 هجرى

حوادثى كه روى داد و ناكامىهايى كه نصيب امراى زنديه در جنگ‌ها گرديد ، آن خاندان رو به انقراض رفت و خاندان قاجار رو به قوت نهاد . اين زمان كه آغا محمد خان در تهران بر تخت سلطنت جلوس مىكرد ، جز شاهرخ شاه افشار و فرزندش مدعى ديگر در مقابل نداشت و به همين جهت بعد از جلوس مهمترين اقدام او برانداختن خاندان افشار بود .

لشكركشى آغا محمد خان به خراسان 1210 هجرى

قسمت عمده‌ى سپاه قاجار در اوايل بهار به امر آغا محمد شاه از راه معمولى تهران به مشهد حركت كرد و خود او از راه فيروزكوه و سارى عازم گرگان شد و تركمانان كوكلان را سخت تنبيه كرد و خانمان ايشان را آتش زد و از راه چمن كالپوش و جاجرم و اسفراين عازم سبزوار گرديد .

حكام محلى خراسان كه فقط اطاعت ظاهرى از نادر ميرزا فرزند شاهرخ داشتند ، از ترس مجازات‌هاى شديد شاه قاجار با اتباع خود ، يك‌يك به اردوى او ملحق شدند . نادر ميرزا نيز چون تاب مقاومت در خود نديد ، مشهد را رها كرده به افغانستان رفت و شاهرخ كور را همچنان در مشهد باقى گذاشت . وى براى آنكه اطاعت خود را نسبت به سردار قاجار ثابت كند با جمعى از خواص به استقبال او شتافت و شاه قاجار بدون زحمت وارد مشهد گرديد و بنا به قول مورخين در دروازه‌ى مشهد پياده و يكسره عازم زيارت مرقد مطهر حضرت رضا

( u )

شد . شاه بعد از ورود به مشهد درصدد جمع‌آورى خزاين نادر شاه برآمد . به هركس گمانى برد تحت شكنجه و آزار قرار داد و سرانجام شاهرخ پير را كه در آن موقع 63 سال داشت به منظور بروز دادن دفينه‌هاى نادرى شكنجه داد « 1 » و شاهرخ هرچه داشت عرضه نمود .

سپس امر داد شاهرخ را با عيال و اولادش روانه‌ى تهران نمودند و او در راه وفات يافت .

حكومت بلخ در دست عمال زمانشاه درانى ( 1207 - 1216 هجرى ) پادشاه كابل و سلطنت بخارا با مير معصوم خان معروف به بيگ خان بود و شاه قاجار خيال داشت با زمانشاه متحد شده بخارا را از تصرف بيگانگان خارج كند . لذا از مشهد محمد حسن خان قراگزلو را روانه‌ى كابل نمود تا فتوحات او را در خراسان به پادشاه كابل گوشزد و از او تقاضا كند كه بلخ را به عمال ايران واگذارد و در قلع ماده ازبكان و اتباع مير معصوم با وى مساعدت نمايد . زمانشاه

( 1 ) - . . . در پايان كار كه حلقه از خمير بر سرش ( شاهرخ ) گذاشته سرب گداخته در آن ريختند ، آن‌وقت بود كه ياقوت بزرگ غريبى بروز داد « تاريخ ايران - سرجان ملكم ) .