جامع التواريخ ( تاريخ افرنج و پايان قياصره ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٣
مدخل
مشتمل است بر تاريخ حضرت محمّد ( ص ) و احوال خلفاى اسلامى تا انقراض آنها به دست مغولان ( 656 هجرى 1298 ميلادى ) ، و سپس تاريخ سلسله‌هاى ايرانى بعد از اسلام و تاريخ غزان ( اغوزها ) و ابناء آنان و تاريخ اتراك و چين و يهود و فرنگ و هند .
بنابراين در بخش دوم اين مجلّد است كه رشيد الدّين گام بزرگى در فنّ تاريخ‌نويسى برداشته ، و نخستين مورّخ در محيط كم‌وبيش محدود خود بوده است كه به نوشتن تاريخ عالم پرداخته است .
در اينجا يعنى در كتاب حاضر به معرّفى قسمت مربوط به تاريخ مغرب زمين تحت عنوان « تاريخ افرنج و ذكر پاپان و قياصره كه پادشاهان افرنج‌اند » مبادرت مىگردد « 1 » .
اين بخش مشتمل است بر دو قسم كه هر يك داراى چهار باب مىباشد .
عنوان قسم اول « از حضرت آدم » تا « ولادت مسيح عليه السّلام » ، و بابهاى آن به قرار ذيل است :
باب اوّل - در تعداد سلسله‌هاى سلاطين كليّهء اقوام و ملل .
باب دوم - اندر آفرينش آدم و فرزندانش و طول عمر هر يك از آنان .
باب سوم - در احوال نوح و فرزندانش و مدّت زندگانى هر يك .
باب چهارم - از ولادت حضرت ابراهيم و زندگانى اعقابش تا
Joachim
و دختر او مريم ، مادر عيسى مسيح .
موضوع قسم دوم بيان تاريخ فرنگ از ولادت مسيح تا زمان مؤلّف ، يعنى سال 705 هجرى است كه بابهاى آن بدين قرار است :
باب اول - در ايمان اقوام عيسوى به حضرت مسيح .
( 1 ) . تاريخ چين رشيد الدّين توسط پروفسور كاهله Kahle در اكسفورد براى چاپ در رديف سلسله انتشارات آكادمى علوم برلين آماده گرديده است و با اين كار مرا از انجام آن بىنياز فرموده‌اند ، و فقط چاپ تاريخ هند باقى مىماند كه در دست تصحيح است .