ايتر پرسيكوم ( فارسي ) — الصفحة ٧٠
[ متن ]
اين شهر كوئيس چند سال پيش به وسيلهء ايوان واسيلويچ تزار مسكوى به منظور تأمين راه عبور دريائى به ايران و دفاع در مقابل چركس‌ها يا گرموك‌ها ساخته شده است . به اين ترتيب بود كه مسكوىها بر منطقه‌اى مسلط شدند كه در طول ساليان دراز براى تصاحب آن مىجنگيدند و براى آنها به قيمت جان ميليونها نفر تمام شده است .
كوئيس شهرى كم‌اهميت و فقير است . در آنجا در زمستان جز ماهى خشك‌شده و در تابستان جز ماهى تازه چيزى يافت نمىشود .
مجرمانى را كه در حكومت مسكوى محكوم مىشوند به اينجا مىفرستند و پادگانى مركب از يكهزار سرباز مسكوى دارد كه اغلب چيزى براى سد جوع خود به دست نمىآورند . در هرسال چندين كيسه آرد جو از هشتر خان براى ايشان فرستاده مىشود و حقوق هر كدامشان در سال شش روبل است كه معادل هجده فلورين مىباشد .
آنها آرد جو را تولوكنا « 1 » مىنامند . مقدارى آب روى آن مىريزند و آن را مىجوشانند و به جاى نان مىخورند و اين غذائى بسيار حقير است .
ما ناگزير بوديم كه مدت شش هفته در اينجا توقف كنيم زيرا هنوز فصل زمستان بود و دريا در طول ساحل يخ‌زده بود و دور تر از ساحل هم از قطعات شناور و بزرگ يخ پوشيده شده بود و طوفانهاى دريائى وجود داشت . اما سفر از راه زمين هم به علت وجود تاتارها
( 1 ) - Tolokna