تحرير تاريخ وصاف ( فارسى ) — الصفحة ٣١

هولاكو خان ايراد حدوث واقعهء بغداد

رسيد ابن عمران نامه‌اى به هلاكو نوشت كه اگر پادشاه بنده را از خليفه بخواهد ممكن است لشكر شاه را به كار آيم و آن نوشته را بر سر تيرى بست و به لشكرگاه هلاكو انداخت [ 42 ] برخى سپاهيان تير را برگرفتند و قصه عرضه داشتند . هلاكو رسولى فرستاد و ابن عمران را طلب داشت . خليفه ابن عمران را كه مردى بىمقدار بود روانهء حضرت نمود .

ابن عمران به هلاكو گفت اگر شاه فرمانى دهد من سپاه او را غذا دهم . هلاكو اگرچه اين سخن بيهوده مىپنداشت شحنه‌اى در اختيار او بگذاشت . ابن عمران از مخازن غلات مردم بعقوبه و حوالى آن آگاه بود و انبارها را بگشود و مدت پانزده روز خوراك آن لشكر مهيا ساخت و اين گشايش در موقعى بود كه سپاه مغول از حيث غذا سخت در مضيقه افتاده بود و چون اين مدد رسيد بر خليفه پيروز گشت و شهر گشوده شد .

پس از تسخير بغداد ابن عمران را حاكم ساخت و ابن العلقمى را زير دست او قرار داد ولى باز در اهانت با ابن العلقمى مبادرت مىنمودند و او چند روزى به هر سو تك وپوئى مىكرد تا توانست خود را خلاص سازد .

پس از آن سالها بر ديوارها و درهاى خانه‌ها و مدارس و كاروانسراها با خطوط مختلف مىنوشتند « لعن اللّه من لا يلعن ابن العلقمى » . يكى از دوستان او « لا » را حذف كرده بود و او را بگرفتند و به هفتاد چوب محكوم كردند . زيرا يكى از عادات مغول اين است كه به سخن‌چين اعتماد نكنند حتى اگر از عمل او سودى برده باشند پس از حصول مقصود باز او را كيفر دهند .

به فرمان ايلخان تا چهل روز در بغداد به قتل و غارت و خراب كردن خانه‌ها و محلات پرداختند آنگاه بر بقايا برحم آمد و لشكر را از قتل منع فرمود و امرا و شحنگان نصب كرد .

صفى الدين عبد المؤمن كه يكى از موسيقىدانان زمان بود [ 43 ] در اين ورطهء پرشور و بلا خود را به آستان دولت هلاكو رسانيد . گويند از بامداد تا غروب آفتاب بربط نواخت و كس به او ننگريست .

چون ايلخان بر حال او وقوف يافت او را پيش خواند و به الطاف خود بنواخت و مقرر داشت كه هر سال ده هزار دينار زخمه بها از درآمد بغداد به دو دهند و آن مبلغ سالها به فرزندان او پرداخت مىشد .

چون مال جهان اندوخته و دشمن برانداخته گشت و شهرها و ديه‌ها سوخته گرديد فرمود تا مولانا اعظم نصير الدين روّح اللّه روحه فتحنامه‌اى نوشت و جهت بيم دادن