تحرير تاريخ وصاف ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٢

لغت‌نامه

مأمور ماليات دورهء ايلخانان . ( مالك و زارع ص 757 ) منشيان جمع و خرج ( تاريخ مغول اقبال ص 286 )

پايزه يا پائيزه : حكمى بوده كه از جانب پادشاهان مغول به اشخاصى كه مورد لطف و عنايت واقع مىشده‌اند اعطا مىگرديده و صاحب آن حكم از مزاياى آن استفاده مىكرده . يعنى در هر سرزمينى كه در فرمان شاه بوده فرمان او اطاعت مىشده است .

پايزه‌ها انواعى داشته‌اند كه با نقش سر حيوانات از يكديگر مشخص مىشده‌اند .

عالىترين پايزه‌ها به نقش سر شير مزين بوده لوحى به اندازهء كف دست و به طول نصف ذراع بود . اسم خدا و پادشاه را با علامت مخصوص روى آن مىنگاشتند . ( تاريخ مغول اقبال ص 93 )

پكنى : نوعى از شراب بوده است .

پيشكش : هرگونه هديه‌اى بطور كلى . ( كشاورزى . . . ج 2 ص 287 )

تبغور : مالياتى بوده فوق العاده براى ترتيب سپاه .

ترخان : شاهزادهء مغولى كه از پاره‌اى مزاياى موروثى از جمله معافيت از ماليات و عوارض متعدد برخوردار بود . اين مقام به كسان ديگرى از جمله روحانيان نيز اعطا مىشد . به موجب ياساى چنگيز خان « ترخان » لقبى بود كه به كسى كه از خدمات ديوانى معاف بود داده مىشد ( مالك و زارع ص 760 به نقل از جهانگشاى . نشريهء مدرسهء مطالعات شرقى و افريقايى ) .

ترغو : به معنى هديه‌ها و غيره . ( ر ك : كشاورزى . . . ص 288 ) ( تاريخ مغول اقبال ص 92 )

تسعير : ارزيابى تخمينى محصول پيش از رسيدن حاصل . ( كشاورزى ص 249 ) نرخى كه بر حسب آن مالياتى را كه به دينار طلا يا به جنس تقويم شده بود به دينار رايج يا بطور كلى به پول نقد تسعير مىكردند . ( مالك و زارع . ص 760 )

تغار : واحد وزن بيشتر براى غله برابر صد من تبريز ( - 295 كيلوگرم ) . ماليات جنسى كه از رعايا اخذ مىگرديده و صرف علفه ( آذوقه ) لشكر مىگشته . ( كشاورزى . . .

ص 269 )

تقاوى : مساعده‌اى كه نخستين بار به زارعى كه مىخواهد زمين را زراعت كند دهند .

تقدمه : دريافت خراج قبل از موعد مقرر . ( كشاورزى ج 2 ص 249 ) آنچه برزگر از پيش گيرد . ( مالك و زارع . ص 760 . به نقل از نفائس الفنون )

تكليف : ماليات غير مستمر يا فوق العاده .