تاريخ رويان ( فارسى ) — الصفحة ١٤

مقدمه در فوايد علم تاريخ

دخل الدّنيا اناس قبلنا * رحلوا عنها و خلّوها لنا

و دخلناها كما قد دخلوا * و نخلّيها لقوم بعدنا

گفت : « در اين دنيا ، پيش از ما مردمى چند آمده‌اند و دنيا را به ما گذاشته و برفتند و ما نيز همچنان‌كه ايشان ، درآمديم و به ديگران بگذاريم و برويم » .

چهارم ، آنكه چون از ايشان بدى مشاهده كند و وخامت عاقبت آن در دنيا و آخرت معلوم او گردد ، از آنجا اعتبار گيرد و از بدى بازاستد .

حكيمى را پرسيدند كه ادب از كه آموختى ؟ گفت : « از بىادبان » يعنى هرچه ازيشان صادر شد كه مرا پسنديده نيامد ، دانستم كه اگر از من نيز صادر شود ، پسنديدهء ديگران نباشد ، دست از آن بازداشتم .

فى الجمله ، چون به‌نظر اعتبار نگاه كند ، فايدهء تمام حاصل كند .

پس بايد كه نظر بر مجرد قصه و حكايت ندارند . بلكه از نيكان تربيت گيرند و از پيران اعتبار ، و به نيكى گرايند و از بدى اجتناب نمايند ، تا در دنيا ثمرهء ذكرى جميل و در آخرت فايدهء اجرى جزيل حاصل كنند ، ان شاء اللّه و به الإستعانة و التّوفيق . « 1 »

( 1 ) - مطالب بالا را با كمى اختلاف سيد ظهير الدين در تاريخ طبرستان آورده است . رك : ص 7 آن كتاب .