تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٩

جهان‌بينى اوحدى

آه از اين واعظان منبركوب * شرمشان نيست خود ز منبر و چوب

. . . بر سر منبر و مقام رسول * نتوان رفتن از طريق فضول

آنچه بر عالمان و بال آيد * حُبّ دنيا و جمع مال آيد

واعظى ؟ خود كن آنچه مىگويى * نكنى ، دردسر ، چه مىجويى ؟

چه دهى دين و باغ و زر چه كنى * دُمِ دستار ، چارگز چه كنى

راست گويى به راستكارى كوش * اين سخن را ز راستان بنيوش

. . . بىرعونت « 1 » قدم نخواهى زد * بىريا هيچ دم نخواهى زد

آن نماز دراز كردن تو * وز حرام احتراز كردن تو

روز بر سفره نان نخوردن سير * پيش بيگانه شب نخفتن دير

بر سرِ راهِ پادشاه و امير * مينهى دام و دانه از تزوير

نه بدانش دل تو گردد نرم * نه سرت را ز خلق و خالقِ شرم

چيست اين تُرهات بيهوده * نقره‌اى بر سَرِ مِس اندوده

پير سالوس را بپرسيدم * گفت من بارها خدا ديدم

آتشم درفتاد ، از آن نادان * گفتم اى دل تو نيك‌تر وادان

اينكه پيغمبرست يارى ديد * وانكه موساست نور و نارى ديد

شيخكى روز و شب چو خر به چرا * از دو مُرسَل زيادتست چرا

اعتماد تو بر چماقِ امير * بيش بينم كه بر خداى كبير

چيست اين زرق و شيد و حيله و مكر * تا دو نان بركَنى ز خالد و بكر

همه روى زمين نفاق گرفت * مردمى ترك اتفاق گرفت

از حقيقت به دست كورى چند * مُصحفى ماند و كهنه گورى چند

. . . اهلِ زِرق و نفاق هم پشتند * صادقان را به خون دل كُشتند

اهل مكر و حيل بكوشيدند * به ريا روى دين بپوشيدند

كم برى زَر ز زرق نپذيرد * پُر برى زود در بغل گيرد

از برون خرقه‌هاى صابونى * وز درون صد هزار مَأبونى

چون بيابند نوارادت را * كار بندند عرف و عادت را

جامه زرق بر نورد كنند * بر دلش حُب مال سرد كنند

( 1 ) . تكبر