تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣٥

مقام و موقعيت زنان به‌نظر اوحدى مراغه‌اى

. . . كدخدايى « 1 » چنين بسر نرود * زن از اين خانه چون بدر نرود

در سفر خواجه بىغلامى « 2 » نيست * بى مى و نقل و كاس و جامى نيست

پيش خاتون جز آب و نان نبود * و آنچه اصل است « 3 » در ميان نبود

اين نه عدل است و داد ، اى مرد * خانهء خود مده به باد اى مرد

زن كنى خانه بايد و پس كار * بعد از آن بنده و ضياع و عقار

طفل كوچك چو بَهرِ نان بگريست * چه شناسد كه نحو و منطق چيست ؟

پسران را قباى روسى كن * دختران را به زر عروسى كن

جام جم

در جاى ديگر اوحدى متقابلا به وظايف اخلاقى بانوان ، يعنى كدبانويى و پارسايى و صرفه‌جويى و خويشتن‌دارى اشاره مىكند :

زن به چشم تو گرچه خوب شود * زشت باشد كه خانه روب « 4 » شود

زنِ مستوره « 5 » شمع خانه بود * زنِ شوخ « 6 » آفتِ زمانه بود

پارسا ، مرد را ، سرافرازد * زنِ ناپارسا ، براندازد

چون تهى كرد سفره و كوزه * دست يازد به چادر و موزه « 7 »

پيش قاضى برد كه مَهر بِدِه * به خوشى نيستت به قهر بده

زنِ پرهيزكارِ طاعت دوست * باتو چون مغز باشد اندر پوست

زن ناپارسا شكنج دلست * زود دفعش بكن كه رنج دلست

زن بد را قلم به دست مده * دست خود را قَلَم كنى زان به

به جدائيش چندروز بساز * چندشب نيز طاق و جفت مباز

. . . راز خود بر زن آشكار مكن * خانه را بر زنان حصار « 8 » مكن

گَر جَوى خرج‌سازى از مالش * نرهى تا تو باشى ، از قالش « 9 »

( 1 ) . اداره خانواده ( 2 ) . امرد ( 3 ) . عشق و مناسبات جنسى و صفا و صميميت ( 4 ) . مسرف ، ول‌خرج ( 5 ) . عفيف ، پاكدامن ( 6 ) . بىحيا ( 7 ) . كفش ( 8 ) . زندان ( 9 ) . اظهار كردن و اعتراض كردن