تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٣

انعكاس اوضاع آشفتهء مردم آن دوران در آثار ادبى

كه باز آمد همه كار نديمان * به سيلى خوردن و دشنام دادن

كهتر و مهتر و شريف و وضيع * همه سرگشته‌اند و رنجورند

دوستان گر بدوستان نرسند * اندرين روزگار ، معذورند

انورى

در ساحت زمانه ز راحت نشان مخواه * تركيب عافيت ز مزاج جهان مخواه

در داغ دل بسوز و ز مرهم اثر مجوى * با خويشتن بساز و ز همدم نشان مخواه

گر دردم نهنگ درآيى نفس مَزَن * ور درگو « 1 » محيط درافتى كران مخواه

از قصيده خاقانى

كيست ز اهل زمانه خاقانى * كه تو اهلِ و فاش پندارى

خواجه گويد كه دوستدار توام * پاسخش ده كه دوست چون دارى

تا عزيزم مرا عزيز كنى * چون شدم خوار ، خوار انگارى . . .

خاقانى

صبح كرم و وفا فروشد * خاقانى از اين دو جنس كم گوى

پاى از طلب كرم فروماند * دست از صفت وفا فروشوى

شو تعزيتِ كَرَم همىدار * رو مرثيهء « وفا » همى گوى

خاقانى

آن غلامى كه از پى امرش * آسمان زحمت دواج « 2 » كشيد

يكزمان از ميان كمر بگشاد * لاجرم چون نگين به تاج رسيد

ظهير فاريابى

عهد بزرگان مُلك بين كه زايشان * تشنه بجز وعدهء سراب نيابد

نام كرم خود مبر كه بيغرض از دور * هركه سلامى كند جواب نيابد

شكر همى كن كه نيك و بد به سرآيد * مُلك خدايست كانقلاب نيابد

ظهير فاريابى

خواجگان را نگر براى خدا * كاندرين شهر مقتدا باشند

همه عامى و آنگه از پى فضل * لاف پيماو ژاژخا باشند

( 1 ) . گوى ، عرصه ( 2 ) . بالاپوش - لحاف ( اين لغت امروز نيز در سمنان و دهات اطراف آن مستعمل است )