تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٧

منوچهرى

تو گفتى كز ستيغ كوه سيلى * فرود آرد همى احجار صد من

ز روى باديه برخاست گردى * كه گيتى كرد همچون خزّ ادكن « 1 »

چنان كز روى دريا بامدادان * بخار آب خيزد ماه بهمن

برآمد زاغ رنگ و ماغ « 2 » پيكر * يكى ميغ « 3 » از ستيغ كوه قارن

چنان چون صد هزاران خرمن تر * كه عمدا برزنى آتش به خرمن

بِجَستى هرزمان از ميغ برقى * كه كردى گيتى تاريك روشن

چنان آهنگرى كز كورهء تنگ * به شب بيرون كشد رخشنده آهن

خروشى بركشيدى تند تُندُر « 4 » * كه موى مردمان كردى چو سوزن

تو گفتى ناى روئين « 5 » هر زمانى * به گوش اندر دميدى يك دميدن

بلرزيدى زمين از زلزله سخت * كه كوه اندر فتادى زو به گردن

فرو باريد بارانى ز گردون * چنان چون برگ گل بارد به گلشن

و يا اندر تموزى « 6 » مه ببارد * جرادِ « 7 » منتشر بر بام و برزن

ز صحرا سيلها برخاست هرسو * دراز آهنگ و پيچان و زمين كن

منوچهرى ، علاوه‌بر احاطه بر احوال و آثار شاعران پارسى و تازى ، به علوم ادبى و دينى و طب تا حدّى نيز آشنا بوده است .

چنان كه گويد :

من بدانم علم طب و علم دين و علم نحو * تو ندانى دال و ذال و راء و زاء و سين و شين

در بعضى از اشعار منوچهرى ، مناظرى از زندگى مردم تصوير شده است . از جمله در اشعار زير راه‌ورسم مسافرت با كاروان در حدود هزار سال پيش توصيف شده است :

الا يا خيمگى خيمه فروهل * كه پيشاهنگ بيرون شد ز منزل

تبيره‌زن بزد طبل نخستين * شتربانان فروبندند محمل

نماز شام نزديك است و امشب * مه و خورشيد را بينم مقابل

و ليكن ماه دارد قصد بالا * فروشد آفتاب ، از كوه بابل

( 1 ) . خاكسترى ( 2 ) . نوعى مرغ ( 3 ) . ابر ( 4 ) . غرش ابر ( 5 ) . كوس ، نقاره ( 6 ) . گرماى تابستان ( 7 ) . ملخ