بدايع الوقايع ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٨

آغاز داستان فردوسى طوسى

ندارم ز دينار خسرو سپاس * كه او نيست شاه حقيقت‌شناس ( B 2 150 a )

چو گوهر نه و الا بود شاه را * به خاك اندر آرد سر گاه را

اگر شاه را شاه بودى پدر * به سر برنهادى مرا تاج زر

وگر مادر شاه بانو بدى * مرا سيم و زر تا به زانو بدى

چو اندر تبارش بزرگى نبود * نيارست نام بزرگان شنود

تو اين نامهء شهرياران بخوان * سر از چرخ گردنده بر بگذران

از آن گفتم اين بيتهاى بلند * كه تا شاه گيرد از اين كار پند ( T , 197 a )

بداند كزين پس چه باشد سخن * بر انديشد از گفت پير كهن

دگر شاعران را نيازارد او * همان حرمت خود نگهدارد او

كه شاعر كه رنجيد گويد هجا * بماند هجا تا قيامت بجا « 1 »

سلطان محمود چون اين ابيات را شنيد ، عظيم برنجيد . نقيبان لشكر را بفرمود كه هركس فردوسى را بيارد ده هزار دينارش مىدهم . مدتى طلب كردند ، او را نيافتند . از اين سبب سلطان محمود ، خواجه حسن ميمندى را به قتل رسانيد .

چون فردوسى از غزنين رفت به هرى در خانهء اسماعيل وراق پسر ازرقى شش ماه مختفى بود . چون طالبان بازگشتند ، فردوسى ايمن شد . از هرى به طوس آمد « 2 » و شاهنامه را گرفته به طبرستان رفت ، پيش شيرزاد كه پادشاه آنجا بود . گفت : اين را به نام تو مىكنم كه اين كتاب همه آثار آبا و اجداد [ و ] پدران تست . شيرزاد او را بنواخت و گفت : اى [ استاد ] ، سلطان را بر آن داشتند و به شرط « 3 » به عرض او نرسانيدند ؛ ديگر ، تو مرد شيعىمذهبى و هركه تولا به خاندان رسول كند او را در دنيا هيچ كارش « 4 » پيش نرود ، چنانچه ايشان را .

( 1 ) - T ، B : هجا تا قيامت بماند بجا ( 2 ) - A ، C : رفت ( 3 ) - A ، C : به شرح ( 4 ) - P ، B 2 : كار ، T : آنينك دنياده هيچ برايشى رستكار ليق غه يتوشماس