بدايع الوقايع ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٩

[ نظم ] :

از اين كمينه استفسار فرمودند . فقير گفتم : تا كليات مخدومى چند روزى منظور نظر نباشد حكم به كميت آن نمىتوان كرد و از آن مقوله حديثى بر زبان نمىتوان آورد « 1 » . آن حضرت كس فرستاده « 2 » كليات را از اردو حاضر ساختند « * » و فرمودند كه : ابياتى كه متعسر الجواب بلكه متعذر الجواب باشد انتخاب نمايند . فقير سه روز به تتبع و تصفح اشتغال نمودم [ و ] ده قطعه كار « 3 » از سوانح افكار و بدايع اشعار ابكار آن ذوى الاقتدار برچيدم .

اول تعريف بسمله كه ديوان اولى آن حضرت به آن مصدر است ؛ و آن اين است :

بسم اللّه الرحمن الرحيم * اعظم اسماء عليم حكيم

محترمان حرم انس را * تازه حديثى است ز عهد قديم

نوزده حرف است كه هژده هزار * عالم از او يافته فيض عميم

بسم سه حرف است كه گويد : بسم * حرز تو در ورطهء اميد و بيم

بيش كه كم نيست ز دو بين دو كون * نقطه صفت در كنف او مقيم

ارهء سينش به سه دندانه كرد * فرق عدو را به سياست دو نيم

چشمهء ميمش ز زلال حيات * مىكند احياى عظام رميم

هرالفش را پى جادووشان « * * » * شيوهء اعجاز عصاى كليم

شاهد معنى چو ز لامش نهاد * طرهء شبرنگ به روى چو سيم

ما شطهء خامه ز تشديد ساخت « * * * » * شانهء آن طرهء عنبر شميم

هاش كه باهاى هويت يكى است * فهم ذوى التهنيه « * * * * » فيها يهيم

هست دورى در وى و هريك درى * حقهء آن در دل عرش عظيم

( 1 ) - A ، C : نمىتوان راند ( 2 ) - P صفحه a 96 ، B صفحه a 147 ؛ حضرت فرستاده فرستاد . ( 3 ) - چنين است همهء نسخه‌ها ؛ T صفحه a 186 : اون ( * ) س 3 : از اوردو حاضر ساختند ( * * ) س 16 : هر الفش را بىجادووشان ( * * * ) س 18 : مشاطه خامه ز تشديد ساخت . ( * * * * ) س 19 : كذا ، شايد : فهم ذوى النهية