ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٧٠
1 - ايالات
به ميزان اعتماد يا بيم سلطان نسبت به حكام و فرمانداران است . بنابراين از لحاظ مثال ولايات متعددى قبل از سقوط ظل السلطان در سه سال پيش تحت فرمان فرزند ارشد سلطان بودند و آن واقعه در تاريخ ايران دربارهء هيچ شاهزادهء ديگر سابقه نداشته است .
عباس ميرزا در اوج قدرت خود هنگامى كه حكومت خراسان هم ضميمهء آذربايجان و تابع فرمان او شده بود باز حدود اقتدارش به اندازهء اين پرنس نبود .
پس از تباهى روزگار وى ولاياتى كه تابعش بودند مجددا به رسم و ترتيب سابق خود بازگشتند .
فهرست ذيل در باب ولايات ايران و حوزه‌هاى ادارى آن‌كه در زمان - مسافرتم به سال 1889 وجود داشته شايد شامل عدهء بيشترى از مناصب و مقامات مستقل نسبت به هر دورهء ديگر از تاريخ باشد و بايد خاطرنشان ساخت كه هيچ‌گونه اصل جغرافيائى و نژادى يا سياسى ظاهرا در تعيين ميزان و حدود وسعت اين تقسيمات مختلف كه مساحت بعضى از آنها از تمام انگلستان بيشتر است و بعضى ديگر به شهر وارفته‌اى با حوالى آن محدود مىشود دخالتى ندارد .
1 - ايالات
1 - ايالات
تقسيم ادارى / حاكم‌نشين
آذربايجان / تبريز
خراسان و سيستان / مشهد
تهران و توابع / تهران
فارس / شيراز
اصفهان و توابع / اصفهان
كرمان و بلوچستان ايران / كرمان
تقسيم ادارى / حاكم‌نشين
خوزستان / شوشتر
گيلان و طوالش / رشت
مازندران / آمل
يزد و توابع / يزد
خليج فارس و جزاير ساحلى / بوشهر