ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٢
اقداماتى كه از ناحيهء دولت انگليس ضرورى است -
واردات از روسيه 110400 ليره
واردات از هند 60800 ليره
واردات از انگلستان 23400 ليره
واردات از اروپا 15700 ليره
واردات از افغانستان 17300 ليره
جمع واردات 227600 ليره
صادرات به روسيه و اروپا 111400 ليره
صادرات به هند 39000 ليره
صادرات به افغانستان 18300 ليره
جمع كل صادرات 18700 ليره
و جمع كل : 396300 ليره
از اين جمع كل بايد يك تفريق كلى بشود از اين جهت كه اجناسى هم جزو واردات به خراسان است و همچنين جزو صادرات از آنجا . از طرف ديگر ارقام صادرات از راه تهران - تبريز و طرابوزان در اين فهرست نيامده است . فقدان هرگونه ارقام تجارتى بين ايران و بخارا تفاوت زيادى بطورىكه تصور مىرود ايجاد مىنمايد . صادرات ايران به بخارا تقريبا روىهمرفته از اجناس هند و انگليس از قبيل چاى و نيل حرير و غيره است كه جزو واردات بندر عباس محسوب شده بود .
اقداماتى كه از ناحيهء دولت انگليس ضرورى است -
اقداماتى كه از ناحيهء دولت انگليس ضرورى است -
چون وضع و حال فعلى را تجزيه و تحليل و ضمنا سعى كرده‌ام آيندهء تجارت خارجى خراسان را پيش‌بينى كنم جا دارد اقداماتى كه بايد دولت انگليس به منظور حفظ ميزان تجارت خويش و افزايش آن انجام دهد اشاره نمايم تا از كاهش سهم تجارت خود حتى الامكان جلوگيرى كرده باشد . در اين زمينه پنج اقدام احتياطى مقدور خواهد بود هرچند كه اهميت همهء آنها يكسان نيست .
بايد نمايندگان كنسولى بريتانيا تعيين شوند تا بر جاده‌هاى عمدهء تجارتى جنوب نظارت و از آن مراقبت نمايند . وقتى كه من در بندر عباس بودم حتى يك نفر اروپائى در آنجا اقامت نداشت فقط نماينده‌اى غيررسمى براى امور كشتىرانى انگليسى در آنجا بود .