اسناد تاريخى خاندان غفارى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢١
- 122 - دستخط ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الدوله از لار موافقت شاه با تخليهء سرخس به شرط تضمين حسام السلطنه كه باعث ازدياد تاخت‌وتاز تركمان نشود
شمران نوشته بودى اطلاع حاصل شد . معلوم است نوكرها هريك در كار خود ساعى هستند .
در باب شيلات و عمل دريابيگىها و فردى كه در حساب ده هزار تومان شيل به صحابت شهاب الملك فرستاده بودى جواب همه از قرارى است كه در دستخط علىحده نوشته شد ، البته همانطور مجرى بدارد . جواب عرض سپه‌سالار و آقا موسى تاجر و محمد رضا خان نوشته شد ، خواهيد ديد .
جواب‌هاى حسام السلطنه را نوشته بودى ديدم بسيار خوب است چاپار ببرد . در باب عكس‌انداز جواب را با بصيرت بايد نوشت . البته بعد از « 1 » ملاقات دكسن « 2 » جواب را بنويس . حالا هم به واسطهء آمدن اين چاپار تازهء خراسان ، چاپار آنجا رفتنش به تأخير افتاد مىتوانى با دكسن درست حرف زده جواب را فهميده به حسام السلطنه بنويس كه مردّد نباشد در عمل عكس‌انداز .
ظهير الدوله چون از راه رسيده و خسته روزى در شمران آسايش كرده بعد از آن به ركاب بيايد . نوشته‌جات حسام السلطنه و هرات تماما ملاحظه شد . اولا نوكرها در شمران حاضر است . سپه‌سالار ، معتمد الدوله « 3 » ، وزير خارجه ، دبير الملك ، مستوفى الممالك را هم بخواهيد كاغذهاى حسام السلطنه را ببينند ، آنچه به خيالشان برسد در باب سرخس و افغان و قوچان غيره غيره حرف بزنند جواب حسام السلطنه نوشته شود .
آنچه بخاطر ما مىرسد از اين قرار است . اولا دربارهء تخليهء سرخس با آن تفصيلى كه شاهزاده نوشته بود نگاه داشتن آنجا بىحاصل است ، صحيح نوشته است . تخليه شدنش عيب ندارد ، بلكه دو حسن دارد . يكى تخفيف خرج . يكى آسودگى خيال شاهزاده و عموم خراسانى و نوكر آنجا ؛ امّا به چندين شرط .
اولا حسام السلطنه صريح بنويسد كه به عذر تخليهء سرخس ، تاخت‌وتاز تركمان موقوف بشود و تخليهء آنجا باعث زيادى تاخت‌وتاز نخواهد شد .
ثانيا تخليهء آنجا باعث نقصان و مانع خيالات ما و طرح تازه [ اى ] كه براى تنبيه تركمان‌تكه ريخته شده است كه آن عبارت از تاخت مرو باشد ، نخواهد شد و مرو تاخت خواهد شد .
( 1 ) . در اصل بعدز . ( 2 ) . [ جوزف ] ديكسون ( Dikson ) انگليسى از سال 1847 تا 1887 - 1263 - 1304 ه . ق ، مدّت چهل سال تا سال فوتش ، طبيب سفارت انگلستان در تهران بود ( شرح‌حال رجال ايران ، 486 / 4 ) . ( 3 ) . عباسقلى خان معتمد الدوله جوانشير وزير عدليهء ناصر الدين شاه و عضو شوراى دولتى .