اسناد تاريخى خاندان غفارى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٨
- 103 - نامهء ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الدوله دربارهء مسائل مختلف مملكتى تعدّى به اصناف كاشان
صريح بگو كه اگر مايهء شما اين قسم باشد يك دقيقه شما را اينجا نخواهم گذاشت . اين كدورت شما براى چه چيز است ، معلوم است كه براى پول و اخذ و مداخل است . ولايت قم گنجايش طمع و اخّاذى شما را نخواهد داشت . روز اوّل كه ما مأمور فرموديم با اطلاع مستوفى الممالك قرار داديم كه فلان‌قدر از اصل و فرع به حاكم و فلان‌قدر به وزير بايد برسد . و اگر يك تومان بيشتر خواهش كنند از ديوان يا از رعيت دريافت كنند مورد مؤاخذه شوند . در اين صورت حاكم اگر طمعش زياده از برقرارى ديوان باشد و از وزير بخواهد ، البته بايد وزير به عده [ اى ] ظلم كند ، آن را هم كه ما راضى نمىشويم .
خلاصه قرار مضبوطى ميانهء هردو بگذارد « 1 » كه بىجهت نقار و كدورت نداشته باشند و دست هم را گرفته حكومت كنند ؛ و جهانسوز خان را هم مأيوس كن كه ترا بىوزير محال است بگذارند . باز ميرزا حسن خوب است اگر كس ديگر باشد از اين بدتر است كه خوبتر نيست و التزام از هردو بگير كه ديگر خلاف نكنند ، با حضور عين الملك « 2 » .
قرار عمل و كار معتمد الملك « 3 » را هم بده كه كار همدان هم خيلى معوّق است . اگر چه مىدانم اسد الله خان براى دادن باقى كه دارد شعورى نخواهد داشت كه با تو حرف بزند ، لكن با اين بىپولى ، باقى ملزمى او را نگيريم چه كنيم .
- 103 - نامهء ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الدوله دربارهء مسائل مختلف مملكتى تعدّى به اصناف كاشان
- 103 - نامهء ناصر الدين شاه به فرخ خان امين الدوله دربارهء مسائل مختلف مملكتى تعدّى به اصناف كاشان
( 1 ) . در اصل : بگذارد ( 2 ) . عين الملك : ظاهرا شير خان برادرزادهء مهدعليا ( مجموعه اسناد و مدارك فرخ خان امين الدوله ، چاپ دانشگاه تهران 1354 ، ج 4 ص 27 ) . ( 3 ) . معتمد الملك : اسد الله خان قاجار دائى ناصر الدين شاه كه در آغاز سلطنت آن پادشاه به اين سمت [ حاكم همدان ] منصوب شد و تا سال 1269 در اين سمت بود . در آن سال حاكم همدان و در 1270 ملقب به معتمد الدوله شد و تا 1276 حاكم همدان بود ، در شوال آن سال درگذشت و پسرش محمد حسين خان جاى او را گرفت ( تعليقات مرحوم حسين محبوبى اردكانى ، چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، ص 497 / 2 ) .