الذريعة إلى حافظ الشريعة ( شرح أصول الكافي ) — الجزء ١، الصفحة ٧٥

[ شرح خطبة الكافي ]

عارض شود وزايل از أسباب وعروضش * بر حكمت وبر مصلحت حال تو مبنى است

زان رو كه ندم آرد وتايب شوى از وى * محبوب خدا گردى از آن توبه كه نصّى است

ذنبي كه از آن خواست نفورست از آن ذات * رغبت كه سوى آن شده از غفلت ومستى است

ذنبي كه أزين خواست ز خاصيّت ذاتست * از روى أرادت شدنش نافى آن نيست

اين هر دو شود جمع عجب نيست نبينى * كافساد وضرر خاصيت فَأره وأفعى است

هر چند ندارند نصيب از خرد امّا * طبعى نبُوَد جنبششان بلكه اراديست

از نوع بشر نيز چو مفسد فتد وضارّ * از سنخ افاعى بُوَد وفأر ، نه انسى است

كو نيز بود بي خرد وجمله فعالش * بر خواهش طبعست وهوا ، عقل درونيست

ور هست ز طغيان هوا خوار وذليلست * وز خوف وى از حكم وحكومت متبرّيست

چون صاحب ملكي كه ز خذلان رعايا * مغلوب وأسير يَدِ يك طاغى باغيست

هان ! عقل مدان شيطنت ومكر ودُها را * عقلي كه بُوَد خاصهء انسان ، نه معاشى است

هر امر كه در نظم وجود آمد وآيد * زنهار مدانش كه به تدبير منافى است

در حكمت وعلم أزلي بوده مُجَوَّز * چون عزّش از ايجاب وجهالت متعالي است