شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٤

1346

خرد نداشته باشد دين دارى را بر وجهي كه بايد نتواند كرد وكم خرد نمىشود كه چيزى از دين خود را فاسد نكند .

1342

1342 الرّعيّة لا يصلحها الّا العدل .

رعيّت بصلاح نمىآورد أحوال ايشان را مگر عدل ، يعنى عدل پادشاه وحاكم وهمچنين عدل ايشان وظلم نكردن بر يكديگر .

1343

1343 الصّمت آية النّبل وثمرة العقل .

خاموشى علامت نبل است وميوه عقل ، و « نبل » چنانكه مكرّر مذكور شد نجابت است وتندى فطنت ودريافت .

1344

1344 الاحسان إلى المسئ أحسن الفضل .

احسان كردن بسوى گنهكار ودر گذشتن از أو بهترين فضل وافزونى مرتبه است وهرگاه در باره ما چنين باشد در شأن حق تعالى نيز بطريق أولى چنين خواهد بود واين باعث كمال اميدوارى ما گنهكاران گردد .

1345

1345 التّودّد إلى النّاس رأس العقل .

دوستى كردن با مردم سر عقل وخرد است زيرا كه اصلاح بسيارى از أحوال دنيا وآخرت بر آن مترتّب گردد .

1346

1346 الجهاد عماد الدّين ومنهاج السعداء .

جهاد ستون دين است وراه روشن نيك بختان است ، ومراد به « جهاد » جنگ با دشمنان دين است بفرموده پيغمبر يا امام ، ودر حكم اين است جنگ جمعى از مؤمنين با جمعى كه بر سر ايشان آيند از براي قتال يا تاخت وتاراج از براي مدافعه ايشان خواه كافر باشند وخواه مسلمان غير مؤمن يا مؤمن ، وهمچنين جنگ هر مؤمني كه