شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢١

1227

1223

1223 العلم كثير والعمل قليل .

علم بسيار است وعمل كم است ، وغرض اين است كه علم با عمل كم است وعلمي كه بكار آيد آنست كه با عمل باشد وعلم بىعمل بكار نيايد ، بلكه باعث زيادتى وبال ونكال گردد ، چنانكه عقل ونقل حاكم است بآن ، نه اين كه مطلق عمل كمتر از علم است واشرف از آن است زيرا كه عمل بىعلم بسيار است وزيادة از علم است وعلم اشرف از همه فضائل است چنانكه اخبار وآثار متواتر است در آن .

1224

1224 الدّين ذخر والعلم دليل .

دين يعنى آنچه پرستش خداى عزّ وجلّ شود بآن ذخيرة است از براي آخرت ، وعلم راهنمائى است يا رساننده بآن .

1225

1225 الكريم يشكر القليل ، واللّئيم يكفر الجزيل .

گرامى ونيكوكار شكر وستايش ميكند اندك را يعنى اندك نعمتي را چه جاى زيادتر از آن را ، وپست مرتبه وبدكردار كفران ميكند بزرگ را يعنى نعمتهاى بزرگ را چه جاى كمتر از آن را

1226

1226 الدّولة « 1 » كما تقبل تدبر .

دولت همچنان كه رو مىآورد پشت مىگرداند ، پس كسى را كه باو رو آورد بايد كه بآن مغرور نشود وفرصت را غنيمت داند تا پشت نگردانيده ذخيرة آخرتى در آن از براي خود تحصيل كند .

1227

1227 الدّنيا كما تجبر « 2 » تكسر .

دنيا چنانكه جبر واصلاح شكستگى مىكند مىشكند يعنى چنانكه دنيا دار اصلاح بسيارى از شكستگيهاى دنيا وآخرت بآن مىتواند كرد همچنان بسيارى از

( 1 ) شارح ( ره ) « الدولة » را بفتح دال وسكون واو ضبط كرده ولى بضم دال شايد مناسبتر باشد از قبيل « ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ » . ( 2 ) شارح ( ره ) « تجبر » را بكسر باء ضبط كرده است وليكن لغت آن ناطق است يعنى بضم باء از باب « نصر » .