شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩

685

681

681 الكذب مجانب الايمان .

دروغ بيگانگى كننده است با ايمان ، يعنى آشنائى با ايمان كامل نكند وبا آن جمع نشود .

682

682 الصّدق نجاة « 1 » وكرامة .

راستى رستگارى وكرامت است ، و « كرامت » و « كرم » هر امرى را گويند كه باعث برترى وگرامى بودن اين كس گردد .

683

683 الكذب مهانة وخيانة .

« 2 » دروغ گوئى خوارى وخيانت است

684

684 الصّمت « 3 » وقار وسلامة .

خاموشى لنگر است وسلامتى از مفاسدى كه در غالب بر كلام مترتّب گردد .

685

685 العدل فوز وكرامة .

« 4 » عدل وفيروزى وكرامت است ، يعنى فيروزى بخيرات اخروى ودنيوي .

مخفى نيست كه از براي عدل وعدالت دو معنى مشهور است :

يكى - مقابل فسق است وآن بنا بر قول ظاهرتر كه مشهور شده ميانه متأخّرين فقهاء اين است كه آدمي گناه كبيره نكند واصرار بر صغيره نكند يعنى صغيره از أو بسيار صادر نشود خواه از يك نوع باشد وخواه از چند نوع ، وبعضي گفته‌اند كه :

منافى عدالت اصرار بر نوع واحد است پس اگر چند صغيره صادر شود هر يك از نوعي منافى عدالت نيست .

ودر حكم اصرار است اين كه صغيره را بكند وباز قصد كردن صغيره داشته باشد خواه همان صغيره باشد يا صغيره ديگر بعضي گفته‌اند كه : منافى عدالت قصد كردن

( 1 ) در چاپ بمبئي ( ص 18 ، س 12 ) وچاپ دمشق ( ص 24 ، س 2 ) وچاپ صيدا ( ص 9 ، س 2 ) : « منجاة » طريحى ( ره ) در مجمع البحرين گفته : « الصدق منجاةاى منج من الهلكة » . ( 2 ) در چاپ دمشق ( ص 24 ، س 2 ) : « وندامة » بجاى « وخيانة » . ( 3 ) « الصمت » بفتح صاد ( 4 ) در چاپ دمشق : « ومكانة » . بجاى : « وكرامة » .