شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٣

658

653

653 الجزع يعظّم المحنة .

جزع وناشكيبائى عظيم مىگرداند زحمت ورنج مصيبت را .

654

654 الصّبر يمحّص الرّزيّة .

صبر وشكيبائى كم مىگرداند مصيبت را ، يعنى رنج وزحمت آنرا يا كم ميكند أصل مصيبت را ومانع مىشود از وقوع مصيبت ديگر بخلاف جزع وبىصبرى كه باعث وقوع مصيبت ديگر شود .

655

655 العجز شرّ مطيّة .

عجز وناتوانى بد مطيّه است و « مطيّه » چنانكه گذشت شترى را گويند كه كسى سوار آن شود يا چيزى بار آن كند ومراد اين است كه : آدمي بايد كه تن بعجز وناتوانى ندهد وبناى كار خود را بر آن نگذارد كه باعث زيان دنيا وآخرت است بلكه بايد كه سعى كند كه در هيچ كارى عاجز وفرومانده نباشد .

656

656 البشر شيمة الحرّ .

شكفته روئى خصلت مرد آزاده است كه خود را گرفتار آلام واحزان دنيا نكرده .

657

657 العقل ينبوع الخير .

عقل چشمه نيكى است ، زيرا از آن بغير از راهنمائى بخيرات چيزى نجوشد ومراد به « عقل » ذهن سليم ودريافت مستقيم است ، يا علم ودانائى بقرينه مقابله با جهل در فقره دويم .

658

658 الجهل معدن الشّرّ

ناداني كان ومحلّ أقامت بديست ، زيرا كه منشأ بسيار بديها شود .