مدايح رضوى در شعر فارسى ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٣

بخش دوّم : معانى لغات و تركيبات

4210945 خ 0 ( 14 ) خ - ما سوى اللّه : آنچه جز خداست ، عالم آفرينش .

4210945 خ 0 ( 15 ) خ - عرش و فرش : كنايه از آسمان و زمين .

5210945 خ 0 ( 16 ) خ - هفت و چار : مراد از هفت ، پدران و مقصود از چهار ، فرزندان معصوم حضرت رضا عليهم السلام مىباشد .

5210945 خ 0 ( 17 ) خ - هزار : بعضى آن را همان عندليب دانسته‌اند ، امّا ابو ريحان بيرونى گفته كه « هزار » جز بلبل است و حافظ شيراز هم بر همين اعتقاد است :

« صد هزاران گل شكفت و بانگ مرغى برنخاست * عندليبان را چه پيش آمد هزاران را چه شد »

5210945 خ 0 ( 18 ) خ - ملتجى : پناه برنده .

5210945 خ 0 ( 19 ) خ - شمار : مقصود روز شمار است يعنى روز قيامت كه معادل « يوم الحساب » مىباشد « وَ قالَ مُوسى إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسابِ » . ( موسى گفت من به پروردگار خودم و پروردگار شما پناه مىبرم از هر گردنكشى كه به روز شمار ايمان نمىآورد » ( سورهء مؤمن ، آيهء 28 ) .

* * * [ 29 ]

1210945 خ 0 ( 1 ) خ - مانا : گويى ، پندارى .

1210945 خ 0 ( 2 ) خ - ناظر است به مثل : « الجنس يميل الى جنسه » . اشباع حركت ( يميلو ) در قافيه شعر عرب سابقهء فراوان دارد . نزديك است به ضرب المثل عربى « انّ الطيور على اشكالها تقع » ( پرندگان بر همجنسشان فرود مىآيند ) و در فارسى معادل است :

كبوتر با كبوتر باز با باز * كند همجنس با همجنس پرواز

1310945 خ 0 ( 3 ) خ - تلميحى است به « وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ » . ( باز گرديد به سوى پروردگارتان و تسليم وى شويد ) ( سورهء زمر ، آيهء 55 ) .