پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى ) — الصفحة ١٧٤
خاك پالان ، 29
جوغ ، 27
جوغ ، 27
يوغ .
جوى آلنجان ، 32
جوى آلنجان ، 32
جوى آلنجان و قريهء آلنجان به همان حال و با همان نام موجود و جزو اولسوالى انجيل هرات است . سرچشمهء جوى آلنجان را چشمهء شغال و جلوارچه گويند .
جوى سبقر ( sabqar ) ، 30
جوى سبقر
( sabqar )
، 30
سبقر دهستانى در حومهء هرات و جوى سبقر آبى كه آن دهستان را سيراب مىكند .
مزار مبارك چشت ( cist ) ، 128
مزار مبارك چشت
( cist )
، 128
اكنون چشت شريف گويند . ناحيه‌اى بسيار خوش آب و هوا در شرق هرات ، بالاتر از اوبه .
گروهى از عرفا - ازجمله معين الدين چشتى به آنجا منسوب‌اند .
چشتى ، 17
چشتى ، 17
منسوب به چشت ، ناحيه‌اى بسيار خوش آب و هوا ، داراى مناظر طبيعى و آثار باستانى ، در شرق هرات ، بالاتر از اوبه . گروهى از عارفان مسلمان از آنجا برخاسته‌اند . چشت شريف هم گويند .
چشمهء سلوين ، 76 ، 156
چشمهء سلوين ، 76 ، 156
در راه غور . شايد با چشمه سلمى يكى باشد .
چشمه و بند سلمى در هرات معروف است .
چهار دروازهء هرات ، 9
چهار دروازهء هرات ، 9
دروازهء سرا . . . مفهوم و معلوم نشد . نام دروازهء قندز يا قهندز نيز اكنون از يادها رفته و ظاهرا دروازهء ملك جاى آن را گرفته است . جاى دروازهء فيروزآباد معلوم است امّا دروازهء آن موضع را اكنون دروازهء قندهار گويند . اكنون چهار دروازهء هرات را چنين ياد مىكنند :
1 . دروازهء خوش ، كه در عرف بيشتر دروازهء خشك گويند . در شرق هرات و هرچند كه اكنون داخل شهر است ، ولى به همان صورت قديمى ، گويند :
« دم دروازهء خوش » و « بيرون دروازهء خوش » .
بازارى كه از چهارسو تا اين دروازه امتداد دارد ، بازار خوش يا بازار خشك ناميده مىشود .
2 . دروازهء قندهار ، در جنوب شهر ، در محل يا نزديكى دروازهء فيروزآباد . بازار ميان اين دروازه و چهارسو را بازار قندهار گويند .
3 . دروازهء ملك ، در شمال غرب هرات ، در شمال ارگ اختيار الدين رو به خيابان هرات . بازارى را كه از چهارسو به سوى دروازه ملك كشيده شده بازار ملك گويند . اين دروازه اكنون در انتهاى بازار شهر نو واقع شده است .
4 . دروازهء عراق ، در غرب شهر هرات . بازار ميان اين دروازه و چهارسو را بازار عراق خوانند .
حايط مركتاى ، 44 ، 155
حايط مركتاى ، 44 ، 155
چهارديوارى متعلق به مركتاى مغول . ظاهرا همين حايط به تدريج حياط شده است .
حصر كردند ، 32
حصر كردند ، 32
شمردند ، آمار گرفتند .
حكم‌انداز ، 78 ، 153
حكم‌انداز ، 78 ، 153
تيرانداز ماهر
خاست xast ( xost ) ، 39
خاست
xast ( xost )
، 39
ظاهرا خوست ، كه اكنون از شهرهاى ولايت پكتيا ، در جنوب كابل و شرق غزنى است .
خاك پالان ، 29
خاك پالان ، 29
كسانى كه خاك و خشت خرابه‌ها را جست‌وجو مىكردند و از آن چيزهاى قابل استفاده را كه در جنگ و ويرانى زير خاك شده