اخبار سلاجقه روم ( به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن بيبي ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٧
آسياى صغير در قرن پنجم هجرى
سينوپ داده مىبينيم كه اين شهر از سه طرف محصور به دريا بوده و فقط از دروازه‌اى ، در سمت مشرق ، به شهر وارد مىشده‌اند . اين شهر بندرى زيبا و پرجمعيت و مستحكم بوده با مسجدى خوب و زيبا كه گنبد آن بر فراز ستونهاى مرمر قرار داشته ، و محلى كه نزد عامهء اهالى محترم بوده قبر بلال حبشى از صحابهء حضرت پيغمبر ، و اولين مؤذنى كه در اسلام با گفتن اذان مسلمين را به نماز دعوت كرد ، بوده است .
شهر رومى گنگره جرمانيكوپليس « 1 » در پنجاه ميلى جنوب قصطمونيه واقع بود و تركها آن را كانقرى مىگفتند . وقايع‌نگاران قديم عرب آن را خنجره ضبط كرده‌اند و در زمان هشام خليفهء اموى پيشرفت مسلمين در بلاد روم و حملهء آنها تا به شهر خنجره رسيد . قزوينى كه آن را خنجره ضبط كرده گويد اين شهر در ساحل رودى به نام نهر المقلوب ( رود واژگون ) قرار دارد ، زيرا اين رود بر خلاف رودهاى ديگر از جنوب به شمال جارى است . وى مىگويد به سال 442 ( 1050 ميلادى ) تقريبا تمام اين شهر از آسيب زلزله ويران گرديد .
در خاتمه براى تكميل اسامى شهرهاى ايالت قزل احمدلى بايد از كوچ حصار هم كه در جهان‌نما نام آن برده شده ذكرى بشود . اين شهر تقريبا بين قصطمونى و كانقرى واقع بود و دور نيست همان قوش حصار باشد كه مستوفى از آن نام برده و با شهرى به همين نام در ساحل درياچهء بزرگ نمك تطبيق مىكند . « 2 »
آسياى صغير از قرن پنجم تا نهم هجرى
آسياى صغير از قرن پنجم تا نهم هجرى
آسياى صغير در قرن پنجم هجرى
آسياى صغير در قرن پنجم هجرى
سرزمين آناطولى تا قرن پنجم هجرى ( 11 م ) در تصرف امپراطورى روم شرقى يعنى بيزانس بود . چنان كه در پيش گفتيم در جنگ ملازگرد كه در سال 1071 م بين الب ارسلان و رومانوس ديوجانوس امپراطور روم شرقى اتفاق افتاد براى نخستين بار تركان سلجوقى بدان سرزمين راه يافتند و از سال 1077 تا 1097 م سلاجقهء روم بر قسمت شرقى آن تسلط پيدا كردند و نيقيه ( ازنيق ) را تا سال 1084 در دست داشتند و سپس شهر قونيه را تصرف كردند .
صليبيان مسيحى در سال 1097 م بازگشته و سواحل آسياى صغير را تا حدود بيزانس اشغال كردند و كليكيهء ارمنى را آزاد ساختند . اما سلاجقهء روم در داخل آناطولى و امراى دانشمنديه در فلات شرقى آن مستقر گشتند .
( 1 ) - Gangra Germanicopolis ( 2 ) - لسترنح : سرزمينهاى خلافت شرقى ( ترجمهء محمود عرفان ) ص 136 - 168