اخبار سلاجقه روم ( به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن بيبي ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٦
خروج ملك ركن الدين قلج ارسلان ابن سلطان عز الدين كيكاوس برادر سلطان مسعود
محبت او چون حبة القلب در دل گرفته‌اند ، چون پردهء عمل او دريده شد و كوكب جلالش در افول افتاد جمله بيخ اعتياد الفت بركندند جمله چون بنات النعش پراكنده شدند ، و كابيات - القصايد فى العقايد مختلف و متفرق گشتند و در آن راه بىپايان وحشت و بيابان بىمدد خوف و خشيت مهجور و معسور پاىبند حكم مقدور فروماندند .
القصه بعد از شدايد بسيار و مكايد بىشمار در اول فصل بهار بارد و بموضع الاطاغ وصول يافتند ، صاحب ديوان يهودى در حق صاحب قزوينى از غايت بىدينى قصد و سعايتى نمود كه اصلاح آن ممكن نشد و سد آن رخنه نامتصور بماند ، چون تقدير ازلى باعث ازالت او بود هر تيرى كه صاحب يهودى از جعبهء غرض بر كار ميكرد در قلع او بر هدف مراد ميآمد . فى الجمله آن سرگشتهء حوادث را در معرض اعتراض آورد و دست تعرض در دامن انتقال او زد ، اگر خود همه حاتم طى بود زمانه بساط سكان كوى او با سگان راه متساوى شدند . گويى آن حادثه لشكر سرماء زمستان بود كه بر اشجار وجود اصحاب و اخوان او تاختن آوردند كه همه چون صنوبر بىجامه و چون سرو بىقبا ماندند . و با آنهمه عار و عوارى جملهء خدم و حواشى متوارى شدند و از صحبت او بواسطهء آن نكبت بيزارى گرفتند و آن قوم بىباك حقهء او را كه بتيغ از جريمه پاك شده بود ( و السيف محآء الذنوب ) بر سر خاك بگذاشتند و برسم تدفين برنداشتند تا در آن صحرا طعمهء وحوش و سباع شد ( ص 145 - 162 )
خروج ملك ركن الدين قلج ارسلان ابن سلطان عز الدين كيكاوس برادر سلطان مسعود
خروج ملك ركن الدين قلج ارسلان ابن سلطان عز الدين كيكاوس برادر سلطان مسعود
بر مقتضاى قضاى آسمانى ركن الدين قلج ارسلان سوداى جهاندارى باستقلال در سر گرفت و درين سال از جانب اوج خروج كرد ، چون موكب كيغاتو بدان جوانب پيوست او بجانب قسطمونيه رفت و اتراك آن ولايت متابعت او نمودند ، آن ولايت را بتغلب بدست فرو گرفت . مظفر الدين البيورك كه سپهدار و طرفدار بزرگ قسطمونيه بود در صدمات آن خروج عرضهء هلاك و سخرهء فنا شد و دور امارت او نيز بسر آمد ، اتراك بىباك در مطاوعت ملك افاك دست تطاول و استيلا برآوردند ، شاه‌زاده كيغاتو سلطان مسعود را بدفع برادر خود موسوم گردانيد ، سلطان با مجير الدين اميرشاه و صاحب نجم الدين با لشكر تاجيك بجانب قسطمونيه روانه شدند ، پادشاه آنيت هزاره و كوكتاى و كراى را با سه هزار نفر لشكر مغول بمظاهرت سلطان معين گردانيد و بدفع و منع بضرب ياغى و باغى جمله بجانب قسطمونيه روانه شدند ، چون بنواحى دربندها رسيدند در سرحد آن نزول فرمودند ، بعد از تجسس معلوم گردانيدند كه ملك ركن الدين با اتراك جمعيتى انبوه دارد از حضرت پادشاه كيغاتو ديگر لشكر طلبيدند و استمداد نمودند ، اجازت نفرمود و كثرت لشكر ترك را اعتبار ننهاد ، سلطان و امرا در آن روزى چند كه در سرحد اقامت نموده بودند لشكريان از خوف آوازهء اتراك كه مظنهء آن