اخبار سلاجقه روم ( به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن بيبي ) ( فارسى ) — الصفحة ٤١٢
نشستن سلطان ركن الدين قلج ارسلان بر تخت قونيه
كردند و بيشتر در مصالح روم بتقبلات امراى تومان و خواص حضرت به مصرف رسانيدند و مال روم برين جمله كه ذكر مىرود مقاطعه كردند كه سال بسال برسانند . ( ص 60 - 62 )
نشستن سلطان ركن الدين قلج ارسلان بر تخت قونيه
نشستن سلطان ركن الدين قلج ارسلان بر تخت قونيه
القصه سلطان ركن الدين در آن سال در دار الملك بر تخت سلطنت نشست و پنج نوبت پادشاهانه زدند و فرامين مژدهء فتح و جلوس سلطان به اطراف ممالك در صحبت مردم كار ديده كه بچنان مهم موسوم بودند ارسال گردانيدند و بعد از آن لشكر مغول و مسلمان در موكب رايات سلطنت بولايت اوج درآمدند و تا حدود و تخوم ديار استنبول ولايات را از اتراك متغلب و خوارج متعدى و متمرد پاك گردانيد و محمد بك كه سپهدار بزرگ او بود و الياس بك و سالور بك و سائر امراى فتنه‌جوى ترك جمله گرفتار شدند و معين الدين پروانه بحسن تدبير ولايات را در قبضهء تسخير آورد و در انطاليه و علائيه كوتوالان امين نصب فرمودند و بعد تقديم مصالح اوج و تسخير اتراك بدار الملك قونيه معاودت نمودند .
حوادث روزگار كه در آن سال و زمان واقع گشت آن بود كه از طرف ارمناك امراء اتراك ناپاك و هم‌قرامان و زين الحاج و بونسوز خروج كردند و با بيست هزار سوار جوشن‌ور به حكم هوادارى سلطان عز الدين بر محاربت سلطان بر سر قونيه آمدند و چون لشكر مغول بمقام ييلاق متفرق شده رفته بودند فرصت يافتند و سوداء فتح قونيه در دماغ كردند ، معين - الدين پروانه با لشكر سلطان آنچه حاضر بودند پذيرهء ايشان شدند در صحراء قلعهء كاوله اتفاق افتاد و امراء اتراك مقاومت عظيم نمودند و در ما بين هر دو لشكر در آن مقاتلت عظيم رفت و آخر الامر اتراك منهزم شدند ( سيهزم الجمع و يولون الدبر ) نصيب حال ايشان شد و اگرچه لشكر سلطان اندك بود و مظنهء آن نبود كه دفع نايرهء فتنه و آشوب بدان مقدار لشكر ميسر گردد ، اما بتقدير رب العالمين و امداد ملائكهء مسومين لشكر سلطان مظفر و منصور گشتند و اهل بغى و عدوان مغلوب و منكوب شدند و امراء اتراك زين الحاج و بنسوز در قيد خزى و خسار گرفتار آمدند و در سلك زمرهء اسار افتادند . زين الحاج و بنسوز را در بازارهاء قونيه جهت اهانت و تعذيب طواف دادند و عوام خلق هجوم مىكردند و بسيلى گردنشان نيلى ميكردند ، بعد چند روز جمله را بر دروازهء قلعهء باطن قونيه بر دار كردند و از برج سراى قونيه امراء مصلوب را هدف تير كردند و فتح‌نامهء آن حادثهء صعب را كه به سهولت مبدل شد در صحبت قصاد امين ببشارت فرامين بجوانب ولايات ارسال گردانيدند و بر ديباچهء فتح‌نامها نقش كردند .
نكبت اكابر دولت كه در آن سال بتهمت آن واقعه حادث شد و چنان شد و چنان نمودند كه خروج اتراك بواسطهء دعوت و تحريض اينجماعت بود بىآنكه مكتوبى از ايشان يافت شود ، نجيب الدين مستوفى را كه صدرى بود بديانت و ورع موسوم و موصوف و كمال كفايت و سياقت در امور استيفا يگانهء زمان و قوام الدين اشهر بن الحميد را كه سرآمد اكابر جهان بود و در اشراف