انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — الصفحة ٤٧٣
10 - منابع متفرقه
نداد . با وجود اين ، اگر در داگ رجيستر مطالبى بعد از بر تخت نشستن محمود نوشته شده بود بهتر مىبود . در هر حال ، با خواندن اين قطعات مستخرج بهتر مىتوان به جريان محاصره پىبرد .
متأسفانه نتوانسته‌ام در مداركى كه در لاهه مضبوط است تحقيقات كافى به عمل آورم ، و مسلما اسنادى در آنجا يافت مىشود كه شايستهء خواندن است . در حقيقت فقط در اثر لطف فراوان دوستم آقاى داود دانلپ ، اهل آمستردام ، بود كه توانستم قطعات مستخرج از داگ رجيستر را مطالعه كنم ، زيرا مشاراليه آنها را براى من استنساخ كرد . گذشته از اين ، در كتاب مرحوم هانرى دانلپ « 1 » ، پدر داود دانلپ ، مقدارى نامه از نيكلا شورر و ساير كارمندان كمپانى هلندى هند شرقى خواندم كه مؤلف مرحوم آنها را از روى نسخه‌هاى اصلى در ريكس آرشيف چاپ كرده بود .
نامه‌هايى كه در صفحات 258 تا 260 كتاب فوق‌الذكر به طبع رسيده است وقايعى را كه در خليج فارس در 1727 و سال بعد روى داد روشن مىكند ، مخصوصا شرح مىدهد كه چگونه هلندىها كوشيدند جزيرهء هرمز را به تصرف درآورند و اين عمل بىنتيجه باعث كشته شدن سه نفر از نمايندگان آنها شد .
همچنين در ريكس آرشيف در لاهه مدركى يافت مىشود كه به قلم كشيش كارملى الكساندر مالابارى است . اين مدرك اگر چه ربطى به كمپانى هلندى هند شرقى ندارد ، ولى براى درك محاصرهء اصفهان و اوايل سلطنت محمود مفيد است . « 2 »
اميد است روزى برسد كه دولت هلند مجموعهء گران‌بهايى را كه در ريكس آرشيف است تكميل كند ، تا شامل مدارك كمپانى هلندى هند شرقى در ايران قرن هيجدهم بشود . يكى از مجلدات اين مجموعه توسط هانرى دانلپ در لاهه در 1930 انتشار يافت . « 3 »
گذشته از اين مدارك در لاهه ، خلاصه‌اى از اقدامات كمپانى هلندى هند شرقى در ايران از آغاز تا 1725 توسط فرانسوا والنتين « 4 » ، در جلد پنجم كتاب او يافت مىشود . ( براى نام اين كتاب - فهرست مآخذ كتاب حاضر . م )
10 - منابع متفرقه
10 - منابع متفرقه
( الف ) پل لوكا « 5 » كه فرزند تاجر معتبرى بود و در روان ، به سال 1664 ، تولد يافت . اگر چه تحصيلات مخصوصى را دنبال نكرد ولى به علوم طبيعى و آثار عتيقه و نشان‌هاى گوناگون
( 1 ) Perzie Voorheen on Thans . ( 2 ) . Koloniaal Archief Ms . no . 1893 ، متن هلندى در كتاب « Perzie » ، اثر دانلپ ( صفحات 242 - 257 ) آورده شده است و ترجمه‌اى از آن در Royal Central Asian Journal سال 1936 ، جلد 23 ، صفحات 643 - 653 ديده مىشود . ( 3 ) . براى نام اين كتاب - فهرست مآخذ كتاب حاضر ، تحت نام Dunlop ، اثر دوم . ( 4 ) Valentijn . ( 5 ) Paul Lucas .