انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — الصفحة ٤٣١

ضميمهء چهارم هنر و ادبيات در اواخر عهد صفوى

ملاحظات فوق اگر چه دربارهء تمام دوران صفوى است ، ولى در مورد سلطنت شاه سلطان حسين كاملا صدق مىكند ؛ عهدى كه علماى متعصب و سخت گير شيعى قدرت و نفوذ فراوانى به دست آوردند .

درست است كه اثرى هم از ادبيات در آن عهد بود ، چنان كه از تذكرة الاحوال شيخ محمد على حزين بر مىآيد ، ولى تمام نويسندگان و شاعران اين عهد ، شامل خود او ، در درجهء اول نبودند .

لطفعلى بيگ آذر ، هنگامى كه دربارهء تسلط كوتاه افغان‌ها و ساليان پرآشوبى كه تا روى كار آمدن كريم‌خان زند ادامه داشت مطالبى مىنويسد ، نبودن اديبان در آن دوران را نتيجهء هرج و مرج و فقر و فاقه‌اى مىداند كه به قول او به جايى رسيده بود كه كسى را حوصلهء شعر خواندن نبود ، چه رسد به اين كه شعر بگويد . « 1 »

( 1 ) . مرحوم ادوارد براون اين مطلب را از آتشكده در كتاب خود Persian Literature in Modem Times , p . 282 آورده است .