انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — الصفحة ٣٧٥

فصل سى و چهارم روابط فرانسه با ايران از آغاز تا 1706

هيئتى از كاپوسن‌ها « 1 » را كه اعضاى آن تماما فرانسوى باشند به اين كشور اعزام دارند . بنابراين محرك آنها در اين امر ، هم سياسى و هم مذهبى بود .

در 1627 ، پرپاسى فيك دوپرونس « 2 » با نامه‌هايى از طرف لويى سيزدهم خطاب به شاه عباس اول از فرانسه عازم ايران شد و سال بعد كه به اصفهان رسيد ، به مقام سفارت ارتقا يافت و از اين شهر به قزوين ، كه شاه در آن وقت آنجا مقيم بود ، رفت . شاه عباس او را به مهربانى پذيرفت و به او اجازه داد كه در اصفهان و بغداد ( كه در آن زمان در تصرف ايران بود ) مراكز تبليغ باز كند . پرپاسى فيك بعدا به رياست هيئت در اصفهان منصوب شد . نظر به اين كه وى با مقام سفارت به ايران سفر كرده بود ، جانشينان او سال‌ها به عنوان سفير پادشاه فرانسه به شمار مىآمدند .

مهم‌ترين و با نفوذترين كاپوسن‌ها در ايران ، پررافائل دومانس « 3 » بود . اين شخص ، كه نام اصلىاش ژاك دوترتر « 4 » بود ، در شهر مانس در سال 1612 متولد شد و چون به سلك كاپوسن‌ها در آمد ، نام رافائل دومانس را انتخاب كرد . در سال 1644 به همراهى جهان گرد فرانسوى ژان باتيست تاورنيه به اصفهان رفت و در آنجا به هيئت كاپوسن‌ها پيوست و به رياست آن منصوب شد . نظر به اين كه پر رافائل رياضى دان قابلى بود ، در دربار ايران مقدمش را گرامى داشتند و شاه عباس دوم و سپس شاه سليمان او را بسيار محترم شمردند . وى فعاليت خود را منحصر به امور مذهبى نمىكرد ، بلكه اكثر اوقات را به فرا گرفتن زبان فارسى و مطالعه در احوال و اوضاع ايران و مردم آن مىگذرانيد . هرگاه شاه يك نفر فرانسوى را به حضور مىپذيرفت ، پررافائل به عنوان مترجم خدمت مىكرد و وظيفهء خود مىدانست كه مشاور هم ميهنان باشد . به اين ترتيب ، وى باعث ناراحتىهايى شد ، زيرا در اصفهان فرانسوىهاى ديگرى « 5 » مقيم بودند كه قابليت او را براى چنين عملى داشتند . با وجود ادعاى او در اين مورد ، وى هميشه حاضر بود كه بدون ملاحظات شخصى به ديگران كمك كند . تاورنيه و تونو « 6 » و شاردن « 7 » در نوشتن كتاب‌هاى خود راجع به ايران مديون او هستند .

( 1 ) Capucins . ( 2 ) Pere Pacifique de Provins , . ( 3 ) Du Mans . ( 4 ) Dutertre . ( 5 ) . نظير شاردن و لويى گيلرم دولستوال ( De l'Estoile ) كه بعدا راجع به او مطالبى خواهيم نوشت . در اين مورد - Barthelemy Carre , Travels , ( Hakluyt Society Edition ) vo 1 . III , p . 108 . قابل توجه است كه وقتى كاره در سن تومه ( St Thome ) در گلكنده بود ( 1674 ) دريافت كه دوپره ويلى ( Previlly ) ، رئيس كبوشىها در آنجا با نفوذتر و مستبدتر از پررافائل دومانس است ؛ - كتاب او تحت عنوان : Travels , vo 1 . 111 , pp . 758 , 776 , 777 . . ( 6 ) Thevenot . ( 7 ) . شاردن خود را مديون پر رافائل مىدانست . - Voyages , vo 1 . VIII . p . 109 .