انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — الصفحة ٣٣٤

3 - مواجب نمايندگان و اعضاى دو كمپانى انگليسى و هلندى در ايران

علاوه ، هلندىها شعبهء كوچكى هم در لار باز كرده بودند . ظاهرا جزئيات اين دو شعبه ضبط نشده است .

3 - مواجب نمايندگان و اعضاى دو كمپانى انگليسى و هلندى در ايران

با در نظر گرفتن ارزش پول در قرن هفدهم و هيجدهم ، حقوق نمايندگان دو كمپانى مذكور بسيار كم بود .

چارلز لاك‌ير پس از ذكر سختىهاى زندگى در گمبرون مىنويسد كه با در نظر گرفتن بيمارى در بهار ، و گرماى شديد در تابستان ، و بيمارى سخت در زمستان ، نمايندگان كمپانى بيش از 15 ليره و منشيان آن بيش از 5 ليره در سال نمىگيرند . « 1 » و بعد مىنويسد امكان ثروتمند شدن در آنجا بيشتر از جاهاى خوش آب و هواست ، زيرا اعضاى كمپانى مىتوانند مايملك همكاران خود را به ارث ببرند ! لاك‌ير ذكرى از رئيس ، يا رؤساى عالىتر به ميان نمىآورد ، ولى مىدانيم كه حقوق آنها از قرار ذيل بوده است :

رئيس : 150 ليره در سال

دو تاجر با سابقه : 40 ليره در سال

نمايندهء عالى رتبه : 30 ليره در سال

كارمندان جزء : 5 ليره در سال

لاك‌ير مىتوانست متذكر شود كه كارمندان كمپانى امكان داشت در نتيجهء تجارت خصوصى و شخصى متمول شوند . به اين طريق كه مىتوانستند به اسم كمپانى ، بدون پرداخت حقوق گمركى ، امتعهء خود را صادر و وارد كنند . « 2 » با وجود اين ، بسيارى از كاركنان كمپانى در هنگام مرگ به رفقاى خود مقروض بودند .

ظاهرا مواجب كاركنان كمپانى هلندى در ايران در جايى ضبط نشده است ولى مىتوان گفت كه مواجب آنها از كارمندان كمپانى هلندى در هندوستان بيشتر نبود . با در نظر گرفتن ارقامى كه كتلار « 3 » به دست مىدهد ، مواجب كارمندان آن كمپانى در ايران از قرار ذيل بوده است :

( 1 ) . همان كتاب ، صفحات 217 - 218 . ( 2 ) . كمپانى با اكراه زياد به دادن اين امتياز راضى شد ، ولى كارمندان آن حق نداشتند در شعبه‌اى از تجارت كه كمپانى به خود اختصاص داده بود دخالت كنند . The Cambridge Shorter History of india , pp . 526 - 7 ( 3 ) . براى جزئيات خدمت كتلار در ايران ، - اواخر فصل سى و يكم .