انقراض سلسله صفويه ( فارسي ) — الصفحة ٩١

فصل نهم مأموريت ولينسكى و معاهدهء روس و ايران ( 1717 )

بعد از مأموريت اسرائيل اورى به ايران ، چند سالى گذشت تا پطر كبير دوباره توجه خود را معطوف به اين كشور كرد . علت آن بىعلاقگى پطر نبود ، بلكه تزار در جاى ديگر گرفتارىهايى داشت . ولى در ضمن اطلاعاتى راجع به ايران مخصوصا دربارهء نقاطى كه گرجىها و ارمنىها در آنجا ساكن بودند به دست مىآورد . « 1 » در حدود سال 1715 ، پطر كبير فرصت يافت هيئت ديگرى به ايران بفرستد . اين مأموريت كاملا جنبهء سياسى داشت . تزار براى اين كار يكى از افسران جوان و كاردان خود را به نام آرتمى پترويچ ولينسكى ، كه بر خلاف ساير دست پرورده‌هايش مانند ياگوشينسكى « 2 » و منشيكف « 3 » از خانوادهء معروفى بود ، به سفارت انتخاب كرد . ولينسكى در اين ايام بيست و هشت سال داشت . « 4 »

دستورهاى پطر به ولينسكى از قرار ذيل بود :

( 1 ) . پطر كبير اين اطلاعات را از چند منبع به دست آورد ، مانند نوشته‌هاى ا . آرخيلويچ ( Archilevich ) و ساير گرجىها از يك طرف و نوشته‌هاى چند نفر ارمنى مانند اسرائيل اورى ( Ori ) از طرف ديگر . براى نامه‌هاى اورى خطاب به گاگارين و ديگران - اثر ازوف ( Ezov ) و همچنين پ . ت . آروطونيان در كتاب . Osvoboditelnoe , etc چنان كه از بعضى از منابع بر مىآيد ، مخصوصا مقالهء آرطونيان تحت عنوان « Borba Armyanskogo , etc . » در ارمنستان و قسمتى از آذربايجان در بيست سال اول قرن هيجدهم نهضتى به منظور پيوستن و يا در هر حال نزديكى به روسيه وجود داشت ( براى نام كامل كتب مربوط به اين موضوع ، - فهرست منابع و مآخذ در آخر اين كتاب ) . ( 2 ) . Yagushinsky ( 3 ) . Menshikov ( 4 ) . يكى از اجداد ولينسكى ، به نام ديمترى ايوانويچ ولينسكى ، در نظام به مقامات بلندى در زمان بوريس گودونف رسيده بود ، - كتاب مولر ( Muller ) تحت عنوان : sammlung Russischer Geschichte , vo 1 , v , p . 108 . در حدود بيست سال بعد كلوديوس روندو ( Rondeau ) ، نماينده انگليسى در سن پترزبورگ ، با ولينسكى دوست شد و او را شخص زيركى يافت كه غالبا شغل‌هاى مهم داشته است - State Papers 91 , Vo 1 XXII