انقلاب مشروطيت ايران ( فارسي ) — الصفحة ١١٤
فصل چهارم اعطاى مشروطيّت توسط مظفّر الدّين شاه ( تاجگذارى در 8 ژوئن 1896 ؛ وفات در 4 ژانويهء 1907 )
Mahon )
آغاز كرد و آقاى « جرج چرچيل »
( George Churchill )
، معاون كنسول وقت در رشت ، هم گزارش اميدواركننده‌اى ارسال داشت كه مجموع كالاهاى انگليسى وضعيت مساعد خود را حفظ كرده و تجارت روسيه عمدتا منحصر به كالاهايى است كه از نظر كيفيت و قيمت در سطح نازلترين قرار دارند « 1 » . سرانجام ، در كريسمس 1903 ، اعلام شد حكومت ايران شش تن ديگر از مقامات بلژيكى را در مناصب مختلف امور مالياتى منصوب و آقاى « نوز »
( Naus )
را به مديريت گمركات تعيين نموده است .
حال به سال 1904 مىرسيم ؛ سالى كه در آن وقايع عمدهء ايران به شرح ذيل هستند :
در 24 ژانويه امين الدولهء معروف ، كه انتصابش به وزارت داخله در سپتامبر 1903 پيش از اين مذكور افتاد ، به صدارت عظما منصوب و به مدت سه سال ، يعنى تا اوت 1906 ، در اين پست ابقاء گرديد « 2 » . تقريبا در همين زمان ، از سن پترزبورگ گزارش شد تعدادى جزوه كه به فارسى نوشته شده در تهران توزيع گرديده و در آنها به مردم ايران عليه انگلستان و طرح آن كشور جهت « تنزل موقعيت ايران تا حد موقعيت هند « 3 » » هشدار داده شده است . بنابراين گزارش ، نشريهء « نوو ورميا » به روسيه هشدار داد كه مساعى خود در ايران را به خاطر گرفتاريهاى مربوط به ژاپن ، كه چند روز بعد با حملهء شبانه به بندر آرتور به شروع جنگ ژاپن و روسيه انجاميد ، كاهش ندهد . دو روز قبل از آن واقعه ، اعلام شد يك هيأت تجارى روسيه در حال عزيمت به ايران است « 4 » . در سه ماههء نخست اين سال ، تركمنها اقدامى گستاخانه عليه ايران انجام دادند « 5 » و شاه فرمانى صادر كرد كه در آن به وليعهد و اميرنظام دستور داد كه تا نهم فوريه به تهران بازگردند .
در ژوئيه 1904 ، روزنامه‌اى تحت نام « ريوو ترنس كاسپينى »
( Revue Transcaspienne )
به زبان فارسى در عشق آباد منتشر و در خراسان توزيع شد كه هدف اصلى آن ارائه اخبار خاور دور به روايت روسيه و مقابله با گزارشات به اصطلاح دروغى بود كه در مورد خطر روسيه توسط انگليسيها پخش مىگرديد « 6 » . در 15 ژوئيه ، به نقل از « دنيوينيك »
( Dnievnik )
، از ورشو گزارش شد كه ايران در چنان
( 1 ) . تايمز ، 21 دسامبر 1903 . ( 2 ) . تايمز ، 25 ژانويه 1904 . ( 3 ) . تايمز ، 29 ژانويه 1904 . ( 4 ) . تايمز ، 10 فوريه 1904 . ( 5 ) . تايمز ، 21 ژانويه 1904 . ( 6 ) . تايمز ، 11 ژوئيه 1904 .