افضل التواريخ ( فارسي ) — الصفحة ٤٥
ذكر قتل ميرزا رضاى كرمانى سوء القضاى شاهنشاه
حيرت دست مىداد . در همه‌جاى تالارها و راهروها و غلام گردش‌ها ، ميوه‌هاى رنگارنگ و شيرينىهاى مختلف گذاشته بودند . خانم‌هاى اهل « اروپ » ، « كالبدور فى الدجى و كالشموس فى الضحى » ، بالطافت تن و نعومت بدن و صباحت رخسار و حلاوت گفتار ، چنان مجلس و محفل را زينت و مردم را بهجت داده بودند كه زبان از گفتار و دست از رفتار باز مىماند . هر طبقه و هر دسته‌يى به آزادى و خرمى در تالارها و راهروها گردش مىكردند ، و هرچه مىخواستند حاضر داشتند . به هيچ وجه خستگى و كسالت و عسر و حرج براى احدى در اين جشن دست نمىداد . همه‌كس با همه‌كس دمساز و همصحبت و مهربان است : بالا و پائين ، يا نشستن و دوزانو بودن و مجبور شدن در اين محفل نيست .
جناب مستطاب اشرف امجد صدراعظم به هريك از حاضرين اظهار التفات و مهربانى كرده ؛ تا هر كدام به خوشى و خرمى بيرون شده ، به منازل خود رفتند . جمعيت اين ضيافت ، با عدد عمله و اجزاء كه براى خدمتگزارى و مجلس‌آرايى حاضرند ، به هزار نفر مىرسد .
خلاصه ، اهل مجلس ، جهرا و سرا ، دعاى دوام دولت جاويد مدت را از صميم قلب بر زبان جارى ساخته ، به منازل خود رفتند .
در روز عيد ، امپراطوران عظيم الشأن و سلاطين دول متحابه و رؤساى معظم ملل خارجه هريك به حضور مبارك همايونى تلگراف تبريك و تهنيت فرستادند ؛ كه اسامى ايشان از قرار ذيل است : -
نيكلا : امپراطور ممالك روسيه ؛ ويكتوريا : ملكه و امپراطريس انگليس ؛ گليوم :
امپراطور كل ممالك آلمان ؛ هومبرت : پادشاه ايتاليا ؛ لئوپلد : پادشاه بلژيك ؛ فليكس فر :
رئيس جمهورى دولت فرانسه ؛ اما : ملكه و امپراطريس دولت هلاند .
و باز بعضى نامه‌هاى تبريك و تهنيت از جانب فرانسوا ژوزف ، امپراطور اطريش و مجارستان ، و از جانب گلولاند ، رئيس جمهورى دولت اتازونى : ينگىدنيا ، به توسط سفارت سنيه‌ى خودشان كه در تهران است رسيد . و صورت تمام تلگرافات و اجوبه‌ى آن‌ها را نوشتن ضرورتى ندارد ؛ فقط ، به نوشتن صورت تلگراف امپراطور كل ممالك روسيه قناعت مىكنيم ؛ و سواد آن از قرار ذيل است : -
« در موقع عيد مولود آن اعليحضرت ، تبريكات و تهنيت‌هاى كامله‌ى خود را اظهار داشته ، و ادعيه‌ى صميميه براى سعادت و اقبال سلطنت آن اعليحضرت مىنمايم .
نيكلا . »
جواب بندگان اعليحضرت اقدس شهريارى به امپراطور روسيه از قرار ذيل است : -
« از جهت تهنيت‌هاى صميمى كه اعليحضرت امپراطورى ، از روى محبت ، در موقع ميلاد من اظهار فرموده‌ايد ، بىنهايت ممنون و از ايشان خواهشمندم كه از ادعيه‌ى خيريه‌ى كامله‌ى من كه به جهت سعادت آن اعليحضرت و عظمت سلطنت و ترقى و رفاه ممالك ايشان مىنمايم ، اطمينان كامل داشته باشند . مظفر الدين شاه قاجار . »
پس از آنكه جشن اين عيد سعيد مولود همايونى ، از شب چهاردهم تا روز شنبه