افضل التواريخ ( فارسي ) — الصفحة ١٦٥
باب اول وقايع سال هزار و سيصد و پانزده هجرى ، در شرح تاجدارى و مملكت‌دارى اين پادشاه عادل باذل ، بندگان اعليحضرت قدرقدرت ، مظفر الدين شاه قاجار ، طول اللّه عمره و رفع اللّه قدره ، به ايران
شرقى است ، عين تلگراف ايشان را كه به زبان فارسى است ، در اينجا مىنگاريم : -
« از دولت شما ، ان شاء الله ، اعليحضرت كيوان‌رفعت خورشيد رايت فلك رتبت شما هم ، به عيد نوروز به شادى سربلند مىشود . مملكت ايران شريف اعليحضرت شما ، خوش ، توانگر ، مبارك باشد ؛ ان شاء الله . اسكار . چهارم ژانوايه 1898 . »
اسامى سلاطين و رؤسايى كه به ايشان تلگراف تهنيت عيد و تجديد سال شده بود و ايشان جواب فرستادند ، از قرار ذيل است : -
فرانسوا ژزف ، امپراطور اطريش و پادشاه مجارستان ؛ و اصل تلگراف او نوشته شد .
گليوم ، امپراطور آلمان و پادشاه پروس .
ويكتوريا ، ملكه‌ى انگلستان و امپراطريس هندوستان .
هومبرت ، پادشاه ايتاليا .
فردريك گراندوك‌باد ؛ « باد » مملكتى است از ممالك آلمان كه پادشاهى دارد .
لئوپلد ، پادشاه ايتاليا .
اسكار ، پادشاه سوئد و نروژ ؛ كه عين جواب تلگراف فارسى او را نوشتم .
فليكس فور ، رئيس جمهورى دولت فرانسه .
ويلهلم ، پادشاه « وورتمبرغ » كه جزء آلمان است .
اما ، ملكه : نايب السلطنه‌ى هلاند .
ماك كينلى ، رئيس جمهورى دولت اتازونى در اقليم آمريكا .
دولت و ملت روس ، عيد نوروز و ابتداى سال جديدشان غير از امروز است ؛ لهذا ، در اين عيد تلگرامى به ايشان نشد . لكن ، روز پنجشنبه ، نوزدهم شعبان المعظم ، كه مطابق روز اول سال و عيد نوروز دولت بهيه‌ى روس بود ، بندگان اقدس شاهانه محض تهنيت به اعليحضرت نيكلا ، امپراطور روسيه ، از قرار ذيل تلگراف كردند : -
« خوشوقتم از اينكه در موقع سال نو ، تهنيت‌هاى خالصانه‌ى خود را به جهت اعليحضرت امپراطورى اهداء نموده ؛ و براى سعادت آن اعليحضرت و خانواده‌ى معظم ايشان ادعيه‌ى خيريه‌ى خود را تجديد نمايم . مظفر الدين . »
جواب تلگرام امپراطور روسيه به ايران از قرار ذيل است : -
« از تهنيت‌هاى ملاطفت‌آميز آن اعليحضرت در موقع سال نو ، شكرگزارى نموده ؛ من نيز اظهار مراتب دوستى تغييرناپذير خود را نسبت به آن اعليحضرت تجديد مىنمايم . نيكلا . »
بعضى از خوانندگان اين تاريخ در اين زمان ، شايد بگويند كه : « در نوشتن اين گونه اخبار در تاريخ ، چه فايده دارد ؟ » اين بنده عرض مىكند كه : مورخين سابق عرب و ايران ، تواريخى كه در باب ايران نوشته‌اند ، به واسطه‌ى نبودن تلگراف و راه‌آهن ، كه مراوده و مكاتبه‌ى دول با هم اشكال داشت ، غالبا در تاريخ خود ننوشته‌اند كه در عصر سلطان محمود سبكتكين ، كدام قيصر در دولت روم سلطنت داشته و اسم او چه بوده است .
و به هيچ‌وجه ، از خارج مملكت خود آگاه نبوده‌اند . و مورخين كامل دوره‌ى ناصرى ، با ده هزار كتاب و داشتن استعداد مالى و حكمى و علمى ، اگر مىخواستند از روى تواريخ عرب و ايران معلوم كنند كه در عصر فلان شاه ايران ، قيصر روم ، يا پادشاه هند ، يا