افضل التواريخ ( فارسي ) — الصفحة ١٦٤
باب اول وقايع سال هزار و سيصد و پانزده هجرى ، در شرح تاجدارى و مملكت‌دارى اين پادشاه عادل باذل ، بندگان اعليحضرت قدرقدرت ، مظفر الدين شاه قاجار ، طول اللّه عمره و رفع اللّه قدره ، به ايران
اخبار و ارسال داشتند : -
« در موقع ولادت اعليحضرت سلطانى ، خوشوقتم از اينكه ، تهنيت‌هاى قلبيه‌ى خود را به آن اعليحضرت اظهار نموده ، براى سعادت شخص آن اعليحضرت و شوكت سلطنت ايشان ، ادعيه‌ى خيريه بنمايم . مظفر الدين . »
ترجمه‌ى جواب اعليحضرت سلطان عثمانى به اعليحضرت سلطان ايران ، از قرار ذيل است : -
« جهت ادعيه‌ى مودت‌آميزى كه اعليحضرت شهريارى ، در موقع عيد مولود من ، به طور ملاطفت اظهار فرموده بودند ؛ از صميم قلب شكرگزارى نموده ، من نيز ادعيه‌ى بسيار صادقانه خود را براى سعادت آن اعليحضرت و دوام ايام گرانبهاى ايشان تجديد مىنمايم . عبد الحميد . »
روز اول ژانويه ماه فرانسه ، سال هزار و هشت‌صد و نود و هشت مسيحى مطابق هشتم ماه شعبان اين سال ، كه هزار و سيصد و پانزده نبوى است ، روز نوروز و عيد اول سال اكثر دول و ملل معظمه‌ى مسيحيه در مملكت اروپ و « امريك » است . بندگان اعليحضرت همايون شاهنشاهى به رعايت رسم مودت و مصافات كامله ، تلگرام‌هاى مبارك‌باد و تهنيت براى امپراطوران و تاجداران محتشم دول و رؤساى معظم ملل اروپ و ينگىدنيا ارسال و ابلاغ فرموده ؛ جواب‌هاى شكرآميز ايشان هم به حضور همايون خسروانى نائل آمد .
تمام سؤال و جواب‌هاى تلگرافى را نوشتن ، باعث تطويل است . فقط ، محض نمونه و دانستن طرز سؤال و جواب سلاطين اين زمان به مردمان آتيه معلوم شود ، صورت دو تلگراف را در اينجا مىنگاريم .
ترجمه‌ى تلگراف اعليحضرت شاهنشاهى ، كه به لغت فرانسه انشاء شده است ، به اعليحضرت فرانسوا ژزف ، امپراطور اطريش و پادشاه مجارستان ، از قرار ذيل است : -
« كمال شعف را دارم كه در موقع سال جديد ، به اعليحضرت امپراطورى بهترين تهنيت‌هاى خود را تقديم نموده ، و مراتب ادعيه‌ى بسيار صادقانه‌ى خود را براى شوكت سلطنت و ميامن اقبال مملكت ايشان ، اظهار نمايم . مظفر الدين . »
جواب ترجمه‌ى اعليحضرت امپراطور اطريش و پادشاه مجارستان ، از قرار ذيل است : -
« از جهت تهنيت‌هاى ملاطفت‌آميزى كه اعليحضرت شهريارى اظهار و ارسال فرموده بودند ، قلبا شكرگزارى نموده ؛ و متمنى هستم يقين بفرمايند كه من نيز ، همواره ادعيه‌يى بسيار صادقانه براى سعادت شخص آن اعليحضرت و ميامن اقبال سلطنت ايشان مىنمايم . فرانسوا ژوزف . »
ساير سؤال و جواب‌هاى تلگرافات هم به همين مضمون بوده است . و تمام تلگرافات دولتى از زمان ناپلئون بناپارت ، پادشاه فرانسه ، بايد به لغت فرانسوى باشد . در تلگرافات اين عيد ، جوابى كه از اعليحضرت اسكار ، پادشاه سوئد و نروژ ، رسيد ، به زبان فارسى بود . چون آن پادشاه بزرگ از السنه‌ى شرقى بهره‌يى دارند ، عين همين عبارات را به زبان فارسى و خط فرانسه ، به حضور اعليحضرت شاهنشاهى اخبار كرده‌اند ؛ و ما محض اظهار امتنان از چنين پادشاه هنرمندى ، كه دوستدار زبان