افضل التواريخ ( فارسي ) — الصفحة ٧٧
باب دوم در ذكر اسامى و تعرفه‌ى اشخاصى كه در اين سال هزار و سيصد و چهارده ، به وزارت و پيشكارى ايالات ، يا حكومت ولايات ، يا مباشرى ادارات و بيوتات دولتى نائل شده‌اند .
كما فى السابق با نظم الدوله امير تومان است . حكومت قزوين كما فى السابق با باقرخان نصر السلطنه است . دستخطى شرف صدور يافت كه وزارت عدليه‌ى عظما و تجارت ، كما فى السابق با ميرزا محسن خان مشير الدوله ، سفير كبير سابق ايران به اسلامبول ، باشد .
و نيز دستخطى خطاب به صدارت عظما شرف صدور يافت كه وزارت لشگر ، كما فى السابق ، به عهده‌ى ميرزا عبد الوهاب خان نظام الملك بن مرحوم ميرزا كاظم خان نظام الملك بن مرحوم ميرزا آقا خان صدراعظم نورى ، طاب ثراه ، باشد . حكومت كرمانشاهان و نهاوند و ملاير و تويسركان و همدان و گروس ، كما فى السابق ، به عهده‌ى جناب حسن على خان اميرنظام است .
ايالت خراسان و سيستان ، در اين سنه ، كما فى السابق ، به عهده‌ى كفالت حاجى غلامرضا خان آصف الدوله - فرزند مرحوم نظام الدوله ، والى سابق خراسان - است ؛ كه هردو سابق بر اين ، به لقب شهاب الملك ملقب بوده‌اند . رياست سواره و ايلخانيگرى بعضى از طوايف شاهسون ، هنوز به عهده‌ى اين خانواده است .
ايالت استر آباد و گرگان و شاهرود و بسطام و سمنان و دامغان ، به عهده‌ى كفايت شاهزاده وجيه اللّه ميرزا سردار معظم بن شاهزاده عضد الدوله است . از جانب ايشان ، در سمنان و دامغان ، كريم آقاى مير پنجه ، منظم لسلطنه ، حكومت مىكرده است - و او مردى كافى و درستكار است .
ايالت عربستان و بختيارى و بروجرد و لرستان ، به عهده‌ى كفايت حسين قلى خان نظام السلطنه و برادر او سعد الملك ، كما فى السابق ، باقى است . خود نظام السلطنه در عربستان و بختيارى بوده ، و برادرش سعد الملك در لرستان و برادرزاده‌اش مجير السلطنه در بروجرد حكومت مىكرده . نظام السلطنه از دهاة و كفاة روزگار است . با فضل و خوش خط و درستكار و با كفايت و با تدبير است . علو خيالى كه هميشه در سر دارد ، گاهى ايشان را از نيل به مقصد يك منزل دور انداخته است اگر مقتضى شد ، در اين كتاب ، شرحى از ايشان نوشته خواهد گشت .
حكومت خمسه ، كما فى السابق ، به عهده‌ى علاء الدوله - پسر مرحوم علاء الدوله اميرنظام ، فراشباشى و وزير دربار دولت ناصرى و پيشكار سابق آذربايجان - است كه پدرش از وزراء بزرگ آن دولت بود ، و وقتى در عداد شش وزير منتخب دولتى بود كه همه‌ى مسئول كارهاى دولتى بوده ، هرچه را رأى مىدادند و امضاء مىكردند ، پذيرفته مىشد ؛ و ديگر صدراعظمى در كار نبود ؛ علا الدوله ، اميرنظام مرحوم ، رتبه‌ى صدارت داشت . در همين ماه محرم ، دستخط همايونى شرف صدور يافت كه وزارت علوم و تلگراف و مريضخانه و مدرسه دار الفنون دولتى ، كما فى السابق ، به عهده‌ى جناب على قلى مخبر الدوله باشد . و نيز به موجب صدور دستخط مبارك ، وزارت قورخانه به عهده‌ى مرتضى خان صنيع الدوله - فرزند جناب مخبر الدوله ، وزير علوم - مفوض شد ؛ كه گذشته از شرف مصاهرت سلطنت عظما در علوم خارجه و فنون متنوعه‌ى عصر جديد و دانستن لسان آلمان و درستكارى و آداب‌دانى ، نهايت امتياز را دارند .
حكومت عراق به عهده‌ى كفايت حبيب الله خان ساعد الدوله ، سردار تنكابنى ، - پدر