اسناد ومكاتبات تاريخى ايرانى ( از تيمور تا شاه اسماعيل ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٦٠

نامهء سلطان محمد خان غازى بشاهرخ ميرزا در باب اعلام تفويض اختيارات سلطنت از طرف پدرش سلطان مراد خان غازى به دو و خبر شكست متحدين اروپائى

بفلك مشحون بابطال و زورقهاى مملو باسباب قتال ، لاجرم فى الحال باشتعال نيران حرب اشتغال نمودند و در لجهء بحربى كران بطعنات سيف و سنان آتش اندر نهاد آن خاكساران انداخته و جمعيت ايشان را بمثابهء اوراق خزان بباد فنا متفرق و پريشان ساختند و بعد از اين فتح مبين و هدم و ردم سفن مشركين بدار الفتح ادرنه درآمدند و اين مخلص را با اكثر نواب و خدام گذاشته از خصوم جهات و كفار اقطار اعراض و اغماض نموده متوجه سر خيل جنود شياطين و پيشواى اصحاب سجين ، قرال « 1 » بدفعال لعين ، شدند و چون مقدار پنج منزلى رفتند ، ناگاه در اول وقت ضحى تقابل فريقين و ترادف صفين اتفاق افتاد و مبارزان طرف ابرار و اخيار و معارضان فرقهء فجار و اشرار بر يكديگر حمله آوردند و كباش « 2 » ابطال اهل حق و ضلال بمناطحه و مكاوحه اشتغال نمودند و بتطارد اسود شجعان و تطاير فرسان و افدان امن از زمين و امان از جهان و جان برداشتند و از كثرت طعنات اسنهء ازرق فام و تتابع ضربات گرز و حسام و توالى رشقات بنادق « 3 » و سهام بىحد و انجام سر از تن و روح از بدن مفارقت كرد و دشت و هامون از جريان خون بمثابت دجله و جيحون گرديد و از اجسام و ركاب قتلى ضراب و آكام حاصل شد و قصورى

( 1 ) - قبلا بدين مطلب اشارتى رفته بود كه شايد كلمه قرال از نام كارل گرفته باشد . ولى تحقيق بيشتر روشن كرد كه اين كلمه در زبانهاى لهستانى به صورت Krole و در روسى Koporb به معناى شاه است و لهستانيان سلاطين خود را منحصرا بدين نام مىخوانده‌اند . اما در عرف ديپلوماتيك دولت عثمانى عنوان قرال پائين‌تر از Le Roi فرانسه به معناى شاه شناخته مىشد . به همين جهت يك بار كه دربار عثمانى در ضمن كشاكش سياسى خود با سفير دولت فرانسه عنوان شاه فرانسه را قرال ( Craul ) نوشته بود سفير دولت فرانسه نامه را رد كرد و پس از آشتى در نامه بعد دربار عثمانى عنوان شاه فرانسه را Le Roi نوشت . ( رجوع شود به سياحتنامه شاردن ترجمه فارسى جلد اول ص 73 - 75 ) ( 2 ) - كباش بر وزن كتاب جمع كبش به معناى مهتر قوم و سردار آن است و سران قشون اروپا غير از كاردينال سزارينى كه محرك فتنه بود يكى ولاد دراكول Vlad Dracul امير والاشى بود ( دراكول مأخوذ از دراك به معناى Drak شيطان است ) و ديگر ژان دوهونياد ولاديسلاو . ( 3 ) - يعنى تفنگها جمع بندقيه و گويا چون اول بار از طريق ونيز اين سلاح بكشورهاى اسلامى راه يافت بنام مردم ونيز كه ( ( بنادقه ) ) ناميده مىشدند ( بندقيه ) خوانده شده است .