اسناد ومكاتبات تاريخى ايرانى ( از تيمور تا شاه اسماعيل ) ( فارسي ) — الصفحة ١٢٧

نامهء امير تيمور گوركان بشارل ششم پادشاه فرانسه

پور داود ) نقل گرديده است . آنچه در حاشيهء نامه اعم از تصحيح يا توضيح آمده مأخوذ است از همان توضيحاتى كه مرحوم قزوينى خواه از خود و خواه بترجمه از تعليقات دوساسى در مقاله آورده است .

امير كبير « 1 » تمر كوران « 2 » زيد عمره ملك رى دو فرنسا « 3 » صد هزار سلام و آرزومندى ازين محب خود « 4 » قبول فرمايد . با جهان آرزومندى « 5 » بسيار ، بعد از تبليغ ادعيه رأى عالى آن امير كبير را نموده مىشود كه « 6 » فرى فرنسسكس « 7 » تعليم ده « 8 » بدين طرف رسيد و مكاتبت « 9 » ملكان « 10 » را آورده و نيكنامى و عظمت و بزرگوارى « 11 » آن امير كبير را عرضه كرد . عظيم شادمان شديم و نيز تقرير كرد كه با لشكر انبوه روانه شد به يارى بارى تعالى و دشمانان « 12 » ما را و شما را قهر و زبون كرد . من بعد فرى « 13 » جوان مارحسيا « 14 » سلطانيه « 15 » به خدمت فرستاده

( 1 ) - تمر املاى اصلى كلمه تيمور و به معناى آهن است . اين كلمه به صورت دمير هم آمده است . ( 2 ) - ظاهرا بلكه مسلما اين كلمه گوركان است . مرحوم قزوينى پس از بحث راجع به كلمه گوركان كه به معناى داماد است و اينكه در چينى هم نام تيمور به صورت « فومايوئن » آمده ( بنقل از يادداشهاى كاترمر Quatremere بر ترجمهء قسمتى از مطلع السعدين ) اجتهادى كرده كه كلمه « گوركان » بايد نوشته شود ( با دو گاف فارسى ) و در مجلهء كاوه پس از ذكر اين مطلب توضيح داده شده كه تلفظ آن در آذربايجان امروز با كاف تركى است يعنى به صورت Kurkan . ( 3 ) - ظاهرا از Re di Francia صورت ايتاليائى به معناى پادشاه فرانسه Roy ( roi ) de France . براى توضيح بيشتر رجوع شود به صفحهء 55 از 20 مقاله دورهء كامل چاپ ابن سينا اسفند 1333 . ( 4 ) - در اينجا در متن نامه علامتى به صورت رقم 7 آمده است و آن براى اين بود كه هر جا در مكتوب نام پادشاه مىآمده ولو در وسط ، در صدر نامه بالاى همه سطور و اغلب با آب طلا مىنوشته‌اند . ( 5 ) - ظ . آرزومندى ( 6 ) - چنين است در متن نامه و ظاهرا سهو كاتب است . ( 7 ) - يعنى « برادر » كه عنوان مذهبى دعاة مسيحى است و Franciscus كه صورت ايتاليائى Francois است . بتحقيق سيلوستر دوساسى نام اصلى اين شخص Francais Sathru بوده . ( 8 ) - ترجمهء Prechers و شخص مزبور از فرقه برادران تعليم دهنده Les freres precheus بوده است . ( 9 ) - ظ . مكاتيب ( 10 ) - ملكانه ؟ ( 11 ) - ظ : بزرگوارى ( 12 ) - ظ : دشمنان . به نظر مىآيد كه غرض تيمور از « لشكر انبوه » فرانسه سپاه Comte de Nevers باشد كه بمعيت Sigismund در جنگ Nicopolis شركت نموده و شكست خورده و تيمور به علت رعايت نزاكت سياسى نخواسته كه به شكست آنان اشاره‌اى كرده باشد بلكه بر عكس آنان را باعث « قهر و زبونى » دشمنان خود و پادشاه فرانسه شمرده است ( 13 ) - يعنى Jean يا Joannes نام سفير تيمور بدر بار شارل ششم باضافه كلمه Fre كه عنوان مذهبى وى بود ( 14 ) - مارحسيا مركب از كلمهء « مار » به معناى بزرگ و سرور و « حسيا » به معناى متدين و مقدس ( 15 ) - سلطانيه در آن هنگام مركز يك مطران مسيحى Archeveque بود بنام Jean II