مناقب علوى در آئينه شعر فارسى ( فارسي ) — الصفحة ١

سالار اهل ملّت و سلطان اصفيا

حلّاج بيضاوى ، حسين بن منصور ( احتمالا 244 - 309 ه . ق . )

ابو مغيث عبد اللّه بن احمد بن ابى طاهر حسين بن منصور حلاج از مردمان « بيضاى فارس » معروف به « حلاج » از بزرگ‌ترين مشايخ صوفيه بود كه در بغداد اقامت داشت .

وى متهم بود كه در حال جذبه نداى « انا الحق » برمىآورد . همين امر موجب شد كه او را به قتل رسانيدند . از حلاج كتاب‌هاى فراوان نقل شده است . از آنهاست :

طواسين ؛ طاسين الازل و الجوهر الاكبر ؛ كتاب الهياكل ؛ الكبريت الاحمر ؛ نور الاصل ؛ الجسم الاكبر ؛ الجسم الاصغر ؛ بستان المعرفة ؛ قرآن القرآن و همچنين اشعارى نيز از او باقى است . « 1 » البتّه در هويت اين كتاب كه آيا اين اشعار از حلّاج است يا نه سخن بسيار است . به هر صورت ديوانى به نام ديوان منصور حلاج چاپ شده كه اشعار زير برگرفته از آن كتاب است :

سالار اهل ملّت و سلطان اصفيا

اى دور مانده از حرم خاص كبريا * سوى وطن رجوع كن از خطّهء خطا

در خارزار انس چرا مىبرى به سر * چون در رياض انس بسى كرده‌اى چرا

بگذر ز دلق كهنهء فانى كه پيش از اين * بر قامت تو دوخته‌اند از بقا قبا

از كوچهء حدوث قدم گر برون نهى * گويد ز پيشگاه قدم حق كه مرحبا

. . .

آيينه را ز آه بود تيرگى و ليك * از آه صبح آينه دل برد صفا

كبر و ريا گذار و قدم در طريق نه * تا راه باشدت به سر كوى كبريا

( 1 ) . سرآمدان فرهنگ و تاريخ ايران ، صص 308 - 309 .