مناقب علوى در آئينه شعر فارسى ( فارسي ) — الصفحة ٠.٢٤
مقدمه
كه ياد آور اين سخنان مولا ( ع ) است : « همه هزينه‌هاى دنيا براى قناعت پيشه ارزان است . » يا : « همانا اگر قناعت ورزيد ، توانگر مىگرديد و هزينه‌هاى دنيا بر شما ارزان و سبك مىگردد . » « 34 »
تأثّر خاقانى ( متوفّى 595 ه ق ) از نهج البلاغه و سخنان حضرت مولا ( ع ) درخور توجّه است . « چنين به نظر مىرسد كه خاقانى ( قرن 6 ه ق ) نيز به واسطهء متأثّر شدن از نهج البلاغه ، چند قصيده از قصايد خود را كه در مدح كعبه است به اسم‌هاى مخصوصى ، نام‌گذارى كرده و در ميان مردم نيز به همان نام‌ها مشهور شده است :
منطق الطير ؛ نهزة الارواح و نزهة الاشباح ؛ حرز الحجاز ؛ كنز الرّكاز ؛ باكورة الاسفار و مذكورة الاسحار ؛ تحفة الحرمين و تفّاحة الثقلين ؛ ترنّم المصائب . « 35 »
بيت زير از خاقانى نيز يادآور شكوهء جانسوز و جگرگداز حضرت مولا ( ع ) در گزارش صبر تلخ تحميلى بيست و پنج ساله‌اش است :
گلشكر را ز رشك نيشكرش * زهر در حلق و خار در جگر است
( ديوان / 88 ) آن جا كه مولا ( ع ) مىفرمايد : « پس خار در چشم و استخوان در گلو ، صبر كردم . » « 36 »
يا اين ابيات او :
ناورد محنت است درين تنگناى خاك * محنت براى مردم و مردم براى خاك
جز حادثات حاصل اين تنگناى چيست * اى تنگ حوصله چه كنى تنگناى خاك
( همان / 237 ) كه يادآور اين سخن مولا ( ع ) است : « خانه‌اى به اندوه اندوه و به فريب شناخته . » « 37 »
در آثار نظامى گنجوى ( متوفّى در حدود 604 ه ق ) هم مضامين بسيارى از كلام امير مؤمنان ( ع ) مشاهده مىكنيم كه به جهت اختصار فقط به ذكر دو نمونه بسنده مىشود . بيت زير :
اى شرف نام نظامى به تو * خواجگى اوست غلامى به تو
( مخزن الاسرار / 110 )
( 34 ) . همان ، صص 179 - 180 . ( 35 ) . نهج البلاغه ، صص سى و يك - سى و دو . ( 36 ) . تجلّى قرآن و حديث ، ص 190 ( به نقل از نهج البلاغه ، خطبهء 3 ، ص 48 ) . ( 37 ) . همان ، صص 192 - 193 .