مناقب علوى در آئينه شعر فارسى ( فارسي ) — الصفحة ٠.٢٢
مقدمه
حديثى از پيغمبر نقل مىكند كه فرموده است من صاحب تنزيل و على صاحب تأويل است و به همين مناسبت اسماعيليه اهل تأويل خوانده مىشوند . » « 29 »
اشعار بسيارى در ديوان ناصر خسرو وجود دارد كه متأثر از مضامين كلام مولا على ( ع ) است مانند :
بر طريق راست رو چون نال گردنده مباش * گاه با باد شمال و گاه با باد صبا
( ديوان / 497 ) يا :
با باد جنوبى سوى جنوبى * با باد شمالى سوى شمالى
( همان / 466 )
كه كنايتى از نفاق و نيرنگ و بوقلمون صفتى است الهام گرفته از اين سخن مولا ( ع ) :
« مردم سه گروهند : عالم ربّانى ، جويندهء دانش بر راه نجات و هرزگان لوده‌اى كه پيرو هر صدايى هستند و با باد اين سوى و آن سوى مىشوند . »
يا اين ابيات :
نيك بنگر به روزنامهء خويش * در مپيماى خاك و خس به خراب
با تن خود حساب خويش بكن * گر مقرّى به روز حشر و حساب
( همان / 28 ) كه الهام گرفته از اين سخن مولا ( ع ) است : « از خود حسابرسى كنيد ، پيش از آن كه از شما حسابرسى كنند ، خويش را بسنجيد ، پيش از آن كه شما را برسنجند . » « 30 »
مسعود سعد سلمان ( متوفّى 515 ه ق ) هم ضمن قصيده‌اى در مدح مسعود سوم از على ( ع ) و ذوالفقار او چنين ياد مىكند :
چون رستم از غلاف برآورد گاوسار * چون حيدر از نيام برآهيخت ذوالفقار « 31 »
سنايى نخستين شاعر غزلسراى عارف ايران ( متوفّى 545 ه ) در آثار منظوم خود چون ديوان و حديقة الحقيقه اشعارى در منقبت مولا على ( ع ) دارد كه در متن كتاب حاضر بدان‌ها پرداخته مىشود و تكرار آن در اين‌جا ضرورتى ندارد .
( 29 ) . همان ، ص 508 . ( 30 ) . تجلّى قرآن و حديث ، صص 141 و 145 ؛ يادنامهء ناصر خسرو ، صص 481 - 484 و 493 - 519 ؛ فلسفهء اخلاقى ناصر خسرو و ريشه‌هاى آن ، صص 331 - 343 . ( 31 ) . امير مسعود سعد سلمان همدانى ، ص 239 .