مناقب علوى در آئينه شعر فارسى ( فارسي ) — الصفحة ٠.١٨

مقدمه

اين جا مىآوريم :

خرد بهتر از هر چه ايزد بداد * ستايش خرد را به از راه داد

( شاهنامه 1 / 13 ) كه ترجمه‌وارى است از اين سخنان مولا ( ع ) : « خداوند به بندگان خويش چيزى برتر از خرد نبخشيد يا : خرد بهترين بخشش خداست . يا : خرد بهترين خلعت خدايى است . » كه فردوسى در چندين جا از اين سخنان سود جسته است مانند :

تو چيزى مدان كز خرد برتر است * خرد بر همه نيكوىها سر است

( شاهنامه 7 / 405 )

خرد مرد را خلعت ايزدى است * سزاوار خلعت نگه كن كه كيست

( شاهنامه 8 / 139 )

فزون از خرد نيست اندر جهان * فروزندهء كهتران و مهان

( شاهنامه 7 / 405 )

يا اين بيت :

ز دانش چو جان تو را مايه نيست * به از خاموشى هيچ پيرايه نيست

( شاهنامه 8 / 118 ) كه همسو با اين سخنان مولا ( ع ) است : « چون دانايى گويا نباشى ، شنوايى هشيار باش . يا سكوت نادان پوشش اوست . يا : سكوتى كه سلامت آرد به از گفتارى كه ملامت آرد . » « 23 »

پس از فردوسى ، نخست بايد از بندار رازى شاعر شيعى منقبت سراى ياد كرد و بعد از ناصر خسرو ، حكيم و شاعر بلند مرتبهء سدهء پنجم هجرى بايد نام برد كه شعرش يكسره حكمت و دين و عقايد مذهبى است و در اين زمينه قصايدش بى مانند است . او فراوان از على و آل او نام برده و آنان را ستوده و پيروى از آن بزرگان را فرض شمرده و توصيه كرده است . او علاوه بر تأثيرپذيرى از قرآن و حديث به ويژه از كلام امير مؤمنان ( ع ) كه بعدا بدان‌ها اشاره خواهد شد اشعار چندى دربارهء واقعهء « غدير » دارد كه ابياتى را تيمنا به عنوان نمونه مىآوريم :

با خرد باش يكدل و همبر * چون نبى با على به روز غدير

( ديوان ، تصحيح تقوى / 172 ) يا :

( 23 ) . تجلّى قرآن و حديث ، صص 127 - 128 و 131 .