مناقب علوى در آئينه شعر فارسى ( فارسي ) — الصفحة ٧٦

در منقبت على بن ابى طالب ( ع )

كاتبى نيشابورى ( ترشيزى ) ( - 838 الى 850 ه . ق . )

محمّد بن عبد اللّه نيشابورى ملقّب به شمس الدّين ، متولّد ترشيز از شاعران عارف قرن نهم هجرى كه بر علوم ظاهريه و باطنيه آگاه بود . در جوانى از ترشيز به نيشابور رفت و مريد سيد نسيمى ( در برخى منابع سيمى ) شيرازى شد و اصول خط و كتابت را از وى فرا گرفت .

از آثار قلمى اوست : بهرام و گلندام كه منظومه‌اى فارسى است ؛ حسن و عشق كه هم چنان يك مثنوى لطيف فارسى است ؛ ديوان اشعار معروف به ديوان كاتبى ؛ مجمع البحرين كه منظومه‌اى است ذو بحرين و ذوقافيتين ؛ محبّ و محبوب ؛ ناظر و منظور يا ناصر و منصور كه از مثنويات دلنشين فارسى است . وى بر اثر وباى عمومى استر آباد فوت كرد . « 1 »

در منقبت على بن ابى طالب ( ع )

به چشم عقل اقاليم سبعه گنج زر است * ولى چو در نگرى اژدهاى هفت سر است

به لعل و زر مرو از راه و لشكرى پيش آر * كه كوه را پس از اين سنگ مار در كمر است

درون گنبد گردون به فكر كارى باش * مگرد هرزه به هر سو كه خانهء پدر است

اگر فلك بودت پرده‌دار پرده‌سرا * به پرده دارى او دل منه كه پرده‌در است

ز دال دايرهء فقر جوى دولت دين * كه هر چه هست جزين دال ، ذال الحذر است

مشو حريص و ز وجه رسيده باذل باش * كه بذل ، بدرقهء سير هر نكو سير است

هنر سخاست دگر جمله دست افزارند * اگر ترا به هر انگشت خويش صد هنر است

( 1 ) . فهرست مشاهير ايران ، صص 374 - 375 .