وسيلة الخادم إلى المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٢

الف : زمينه‌هاى بروز تسنن دوازده امامى

برد به تقوى گرو از مابقى * شهرت از آن يافت به عالم تقى

زنگ زُداى دل هر متقى * كنيت او گشت از آن رونقى

زاده از آن زبدهء پيغمبرى * محسن احسن ، حسن عسكرى

باز چه گويم چو گلى زو دميد * آه چه گل ، گلشنى آمد پديد

نكهت او برده ز دلها گمان * پر شد ازو دامن آخر زمان

رشته كه از حق به نبى بسته شد * باز به آن سلسله پيوسته شد

نقطهء اول چو به آخر رسيد * كار بدايت به نهايت كشيد

هادى دين مهدى آخر زمان * خلق جهان يافته از وى امان

گفت نبى كز پى ظلم و فساد * روى زمين پر كند از عدل و داد

قاتل دجال به شمشير كين * با دم عيسى ، نفس او قرين

هر يك از آن گوهر گيتىفروز * داده به شب روشنى نيم‌روز

هر يك از ايشان عجب و من عجب * سلسله‌شان سلسلة من ذَهَب

هر كه به آن سلسله پيوسته شد * از ستم حادثه وارسته شد « 1 »

همين شاعر در اين اثر منظومش دربارهء چهار خليفه چنين مىسرايد :

مخترع عالم كون و فساد * چار گهر در كف گيتى نهاد

خاك‌نشينان كه شدند استوار * داد قوام همه شان زين چهار

عنصر دين آمد از اين چار يار * عنصر هر چيز چو باشد چهار

رشتهء جان را شده هر يك درى * هر يك از ايشان به مثل عنصرى « 2 »

جهانشاه قراقويونلو در سكه‌هايى كه ضرب كرده ، بر يك روى سكه على ولى الله و بر روى ديگر آنها ، نام خلفاى چهارگانه را آورده است . « 3 » اين نيز شاهدى است بر حضور اين انديشه در قرن نهم هجرى .

اثرى ديگر با نام كنه الاخبار از قرن دهم بر جاى مانده كه در آن نيز همانند برخى از آثار پيشگفته ، شرح حالى از خلفا و دوازده امام آورده است . « 4 »

عنوان ديگرى كه در اين زمينه قابل استناد است ، كتاب المقصد الاقصى فى

( 1 ) . فتوح الحرمين ، ص 21 - 23 . ( 2 ) . همان ، ص 20 . ( 3 ) . نك : پيدايش دولت صفوى ، مزاوى ، ص 144 از : تاريخ النقود العراقية ، ص 80 به بعد و مآخذ ديگر . ( 4 ) . دربارهء آن نك : نشر دانش ، سال چهاردهم ، شمارهء اسفند ، ص 58 .