كاروان شعر عاشورايى ( فارسي ) — الصفحة ٥٩

16 . صابر تونسوى

15 . شمس الضحى . فقير دهلوى ، مير شمس الدين ( 1115 - 1183 ق / 1703 م 1769 م ) . . .

مثنوى در امامت و فضايل و معجزات و تاريخ چهارده معصوم با نقل از : بحار الانوار مجلسى ، ارشاد مفيد ، خرايج و جرايح قطب راوندى ، تفسير امام عسكرى ، عيون المعجزات سيد مرتضى ، اعلام الورى طبرسى ، علل الشرايع ابن بابويه ، اصول كافى و جز آنها . نسخهء گنج‌بخش ديباچه را ندارد . نام منظومه و سراينده و تاريخ سرودن در « خاتمه » آمده است :

للّه الحمد كاين دُر منظوم * كه به « شمس الضّحى » شده موسوم . . .

« سايه » از نام او چو دور آيد * سال تاريخ در ظهور آيد

لب ببند از حديث جهل ( فقير ) ! * حلقهء باب علم محكم گير

( اشاره به

انا مدينة العلم و

. . . ) . آغاز نسخهء گنج‌بخش افتاده و آغاز مىشود با : استدلال بر نبوت انبياء ، استدلال بر امامت ائمهء اثنى عشر ، و سبب نظم :

حق كه دايم به خلق احسان كرد * به چه رو منع لطف از ايشان كرد ؟

مناظرهء هشام بن عبد العزيز با عمرو بن عبيد بصرى . . . سپس 14 « لمعه » : لمعهء 1 . نعت پيامبر و ذكر معجزاتى از وى . 2 . منقبت امير المؤمنين ( ع ) و بعضى از نصوص دربارهء وى . 3 . در منقبت حضرت فاطمه . 4 . امام حسن 5 . حضرت حسين . . . 10 . على بن موسى الرضا 12 . امام دهم على الهادى ، 13 . حسن عسكرى ، 14 . حضرت مهدى ، خاتمه در وصف حال اين مثنوى آغاز :

اى به نامت زبان سحرْ طراز * نطق را داده مايهء اعجاز

ر . ك : همان ، ج 3 ، ص 1707 .

16 . صابر تونسوى

( سدهء 12 ه . ق ) ؛ خدابخش ( صابر ) تونسوى حماسهء منظوم شيوايى دارد موسوم به روضة الصابرين كه دربارهء رويداد كربلا است : صابر تونسوى ، خدابخش نگاشتهء 1198 ق / 1784 م . نگارنده در سنگهر علاقهء تونسه و نزديك ديره غازيخان ( پنجاب پاكستان ) مىزيسته است و در هيجده سالگى اين كار را انجام داده است با سربندهاى : مناجات كه در پايانش مىگويد :

بر اين بارگه ( صابر ) پرگناه * نيارد به جز مصطفى عذرخواه

نعت اول ، نعت دوم ، نعت سوم ، مدح خديوشاه زمان ، سلطان معين الدين مبارز الدين ابو الفتح محمد سربلند خان سدوزئى ( از خانواده‌هاى افغان ) ، سبب تأليف كتاب روضة الصابرين ،