كاروان شعر عاشورايى ( فارسي ) — الصفحة ٣٧١

زندگينامه

انيس و شفيق و كليهء اهل ادب را خير جليس . . . اما خاتمهء حال خيريت مآل او اين كه در جمادى الاولى سنهء يك هزار و سيصد و سه از كرمانشاه نوشته بودند كه خان سلطانى در ماه قبل به رحمت الهى و اصل شد - رحمة اللّه عليه - و اين فقير در ماده تاريخش گفته‌ام : « سلطان شهيد ، يار با سلطانىست » و « سلطان شهيدان شفيع سلطانى باد ! » . . . در ماده تاريخ اول ، مراد از سلطان شهيد ، ناصر الدين شاه قاجار مىباشد .

در باغ هزار گل ( تذكرهء سخنوران كرمانشاهان ) آمده است :

« . . . او داراى حافظه‌اى بسيار قوى بود به طورى كه اگر مطلبى را يك بار مىخواند يا مىشنيد آن را به خاطر مىسپرد و بيش از چهل هزار بيت شعر عربى و فارسى را از بر داشت .

در حسن خط نيز شهره بود و به طورى كه نوشته‌اند اشعارش در حدود هفتاد هزار بيت مىباشد . آثار منظوم و منثور سلطانى عبارتند از :

1 . ضياء الفرقدين : مثنوى در بحر رمل در حدود 5 هزار بيت در مصيبت سيد الشهداء حسين بن على ( ع ) .

2 . حديقة الاعجاز : مثنوى در بحر خفيف مشتمل بر مناقب حضرت مولا على ( ع ) .

3 . هفت اورنگ : مثنوى در بحر خفيف در حدود 5 هزار بيت شامل هفت مجلس بهرام‌گور .

4 . قصهء عجيب و غريب : در داستان هزار و يكشب در حدود 9 هزار بيت در بحر تقارب .

5 . غزليات ، مثنويات و مراثى .

6 . مثنوى مينوسر : در ذكر مصيبت امام حسين در بحر تقارب .

7 . ليلى و مجنون : به طرز نظامى و امير خسرو .

8 . ديوان قصايد : در حدود بيست و پنج هزار بيت .

9 . گلستان مراد : در مدايح دولتمردان .

10 . بحر البكاء : در سوگ سرور آزادگان جهان حسين بن على ( ع ) .

11 . بدايع الوقايع : در تاريخ وقايع جهان .

12 . طراز البيان : ترجمهء تاريخ ابن خلّكان .

13 . درّة السلطانيه : در تاريخ آل عثمان .

14 . تصحيح ديوان امير معزى .