منتهى الآمال في تواريخ النبي و الآل ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٧

ذكر غزوه تبوك : « 4 »

بالجمله بسيارى از زنان مسلمين زيورهاى خود را براى حضرت فرستادند تا در اعداد و تهيّهء سپاه به كار برد ، پس حضرت كار لشكر بساخت و همىفرمود نعلين فراوان با خود برداريد چه مردم را چون نعلين باشد به شمار سواران رود .

پس سى هزار لشكر آهنگ سفر تبوك كرد و از اين جماعت هزار تن سواره بود .

جماعتى كه هشتاد و دو تن به شمار آمده‌اند به عذر فقر و عدم بضاعت خواستند با لشكر كوچ نكنند و ديگر عذرها تراشيدند ، پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم فرمود : زود باشد كه خداوند حاجت مرا به شما نگذارد . پس اين آيه نازل شد :

وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ . ( الآية ) . « 1 »

و ديگر گروهى از منافقين بدون آن كه عذرى بتراشند از كوچ دادن تقاعد ورزيدند و به علاوه مردم را نيز از اين سفر بيم مىدادند و مىگفتند هوا گرم است ، يا آن كه مىگفتند محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلم گمان مىكند كه حرب روم مانند ديگر جنگها است ، يك نفر از اين لشكر كه با وى مىروند بر نمىگردند هرگز ، و امثال اين سخنان مىگفتند در شأن ايشان نازل شد : فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ . ( الآيات ) . « 2 »

چون رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلم بعضى از منافقين را رخصت اقامت و تقاعد از سفر فرمود حقّ تعالى نازل فرمود : عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ . ( الآيات ) . « 3 »

بالجمله چون منافقين رخصت اقامت يافتند ، در خاطر نهادند كه هرگاه سفر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم طول بكشد يا در تبوك شكسته شود خانهء آن حضرت را نهب و غارت كنند و عشيرت و عيال آن حضرت را از مدينه بيرون نمايند .

حضرت چون از مكنون خاطر منافقين آگهى يافت امير المؤمنين عليه السّلام را به خليفتى در مدينه گذاشت تا منافقين از قصد خود بازايستند و هم مردم بدانند كه خلافت و نيابت بعد از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم از براى على عليه السّلام است ، پس از مدينه

( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 90 . ( 2 ) سورهء توبه ، آيهء 81 . ( 3 ) سورهء توبه ، آيهء 43 .