الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٢

گفتار دربارهء آنچه پس از قلم آفريده شد

ابن عباس و ضحاك و مجاهد و ديگران گفتند : « هر روزى از اين روزهاى ششگانه كه خداوند در طى آنها آسمان و زمين را آفريد ، مانند هزار سال است . »

من گفتم : اما آنچه درين اخبار آمده راجع به اين كه خداى بزرگ زمين را در چنين روز و آسمان را در چنان روزى آفريد ، فقط مجازى است و گرنه در آن هنگام ، روزهائى و شبهائى وجود نداشتند زيرا روزها عبارتند از آنچه ميان طلوع خورشيد و غروب آن قرار دارند . شبها هم عبارتند از آنچه در ميان غروب و طلوع خورشيد است . در آن هنگام نه آسمان بوده نه خورشيد لكن مراد از آن اين است كه خداوند هر چيزى را در مدتى به اندازه يك روز آفريد . چنان كه مىفرمايد : « وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَ عَشِيًّا » [ ( 1 ) ] در صورتى كه در بهشت بامداد و شامگاهى نيست .

[ ( 1 - ) ] آيهء 62 از سورهء مريم كه چنين است : « مالا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً إِلَّا سَلاماً وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَ عَشِيًّا » . ( و در آن بهشت هرگز سخن لغوى نشنوند بلكه همهء گفتارشان سلام و ستايش يك ديگر است و روزى آنها صبح و شام ( بىهيچ رنج ) به آنها مىرسد . ) قرآن مجيد با ترجمه مهدى الهى قمشه‌اى