الصحيح من سيرة النبى الاعظم ( ص ) ( ترجمه وتلخيص ) ( سيرت جاودانه ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٥

2 . اسراء و معراج در خواب يا بيدارى ؟

سخنى حكايت شده است .

اعتقاد درست در اين باره ديدگاه شيعه و اكثريت مسلمانان است كه اسراء را روحانى و جسمانى با هم مىدانند . در خصوص معراج نيز اكثريت عقيده دارند كه آن نيز روحانى و جسمانى با هم بوده است . چند نكته را در اين باره بيان مىكنيم ؛

أ . در خصوص روايت عايشه ، قسطلانى پاسخ داده كه وى از روى مشاهده سخن نگفته است ، زيرا در آن زمان ، نه همسر پيامبر ( ص ) بود و نه در سنّى كه چنين مسائلى را حفظ كند . شايد هم با توجّه به اختلاف مورّخان دربارهء زمان اسراء ، ممكن است ، عايشه هنوز متولد نشده بود . « 1 » دربارهء وضعيت معاويه پيش از اين در مباحث مقدماتى سخن گفتيم .

ب . خداوند سبحان مىفرمايد :

سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى . « 2 »

منزّه است خدايى كه بنده‌اش را شبانگاهى از مسجد الحرام به سوى مسجد الاقصى سير داد .

در سورهء نجم نيز اگر آيات را ناظر به معراج بدانيم و ضمير را به پيامبر اكرم ( ص ) بازگشت دهيم نه به جبرئيل ؛ آمده است ؛

فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى ، فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى . « 3 »

تا ( فاصله‌اش ) به قدر ( طول ) دو ( انتهاى ) كمان يا نزديك‌تر شد ؛ آن‌گاه به بنده‌اش آنچه را بايد وحى كند ، وحى فرمود .

مىدانيم كه واژهء عبد به روح و جسم با هم به كار مىرود . حال اگر اسراء در خواب بود ، مىبايست بگويد : « روح عبده » . چنان كه در آيهء : ما زاغَ الْبَصَرُ وَ

( 1 ) . المواهب اللدنيه ، 2 / 2 . ( 2 ) . اسراء ( 17 ) : 1 . ( 3 ) . نجم ( 53 ) : 9 - 10 .