الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥١

كتاب عقل و جهل

( 1 ) پذيراتر است معرفتش بهتر است ، داناتر به امر خدا بهتر خردمند است ، عقلمندتر مردم در دنيا و آخرت درجه بلندترى دارد .

اى هشام به راستى خدا بر مردم دو حجت دارد : حجت عيان و حجت نهان ، حجت عيان رسولان و پيغمبران و امامانند ( ع ) و حجت درونى و نهان عقل است .

اى هشام خردمند كسى است كه حلالش از شكر باز ندارد و حرام بر صبرش چيره نگردد .

اى هشام هر كه سه چيز را بر سه ديگر مسلط سازد به ويرانى عقلش كمك كرده : آنكه پرتو انديشه‌اش به آرزوى دراز تار شود و حكمتهاى نغز را به گفتار بىمغز نابود كند و تابش نور عبرت را به طوفان شهوت خود خاموش نمايد ، چون هوس يارى بر ويرانى عقل خود اقدام كند ، هر كه عقلش را ويران كرد دين و دنيايش تباه شود .

اى هشام چگونه پيش خدا كردارت پاك باشد كه دل از امر پروردگارت بازداشته و در غلبه هوس با خرد ، فرمان هوس بردى .

اى هشام صبر بر تنهائى نشانه قوت عقل است ، هر كه از خدا خردمندى گرفت از دنيا و دنياداران گوشه گير و بدان چه نزد خداست بپردازد ، خدا انيس وحشت و يار تنهائى و اندوخته روز ندارى و عزيز كن او است بىايل و تبار .

اى هشام حق را بر پا داشته‌اند براى فرمان بردن از خدا ، نجاتى نيست جز به طاعت ، طاعت بوسيلهء علم است و علم نياز به آموزش دارد و آموختن وابسته به عقل است ، علم منحصر به عالم ربانى است و درك علم ، تعقل است .